Prof. Dr. Nihat Aycan 

Karayolu Trafik ve Yol Güvenliği Derneği İzmir İl Temsilcisi

Fahri Trafik Müfettişleri Derneği İzmir İl Temsilcisi

Bir önceki yazımda, Avukat Hakları Grubu ile Gündeme Dair Her Şey sosyal medya gruplarının, 26 Şubat 2026 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, trafik ile ilgili düzenlemelerin kamuoyundaki yansımalarını belirtmiş ve söz konusu sosyal medya gruplarının kamuoyu yoklamalarını yüzlerce emoji ile bir o kadar yorumlarını sosyolojik olgu şeklinde değerlendirmiştim. Buna göre, bütün yorumlarla emojilerin, yeni düzenlemeleri şiddetle eleştirdiklerini bildirmiştim. Diğer yandan bilimsel değerlendirme için ihmal edilebilecek kadar az bir düzeyde olsa da bu toplum kesiminin yeni trafik düzenlemeleri hakkında olumlu görüş bildirdiklerini ortaya koymuştum. Sosyal medya gruplarının oldukça farklı oranlardaki bu görüşlerinin kamuoyundaki gerçek karşıtlığını belirtmek önemlidir. Bunu test ederek belirtme yolunun, yeni trafik düzenlemesinde bildirilen trafik kurallarının en çok ihlal edildiği bayramlardan Ramazan Bayramı’ndaki durumunun değerlendirmek olduğunu belirtmiştim. Kısaca inceleme konumuzu nesnel, ön yargıdan uzak şekilde ortaya koymak için Ramazan Bayram’ını beklemek gerektiği, buradan yeni trafik düzenlemesindeki trafik kurallarının ihlaliyle ilgili sağlayacağımız verilere bakarak bu görüşlerden hangisinin uygulamada ne denli karşılık bulduğunu açıklayacağımı bildirmiştim. Bu yazımda bahsettiğim konuyu trafikten sorumlu en üst makam, İç İşleri Bakanımızın beyanatlarına göre ele alarak değerlendiriyorum.

İç İşleri Bakanımızın yeni düzenlemedeki trafik kurallarının Ramazan Bayramındaki ihlaliyle ilgili açıklamalarını yapay zekâ Copilot’a sorduğumda aldığım cevap, konuyu kısmen de olsa aydınlatmaktadır. İç İşleri Bakanı; 2026 Ramazan Bayramı tatili süresince trafik ihlallerinden “hız” ile “emniyet kemeri” denetimlerinin merkeze alındığını, kapsamlı tedbir olarak da ağır araç kısıtlamalarının ön plana çıktığını; ayrıca trafik kazalarını en aza indirmek, kamu düzenini ve asayişi korumak amacıyla kamyon, çekici ve tankerlerin belirli güzergâhlarda bayram süresince trafiğe çıkışı sınırlandırıldığını açıklamıştır. Buna göre Ramazan Bayramı’nda da Trafik kuralı ihlal etkeninin değişmediği, en kritik kaza risk faktörünün yine hız ihlaliyle emniyet kemeri kullanımı olduğu bildirmiş ve denetimlerin bunlar üzerinde yoğunlaştırıldığını söylemiştir. Sürücülerdeki yorgunluk ve dikkatsizliği önleme önerisi olarak da uzun yolculuklarda sürücülerin mola vermesinin önemini hatırlatmış, vatandaşlara sabırlı ve kurallara uygun davranmaları öğütleyip kişilere de toplumsal sorumluluk çağrısı yapmıştır. 

İç İşleri Bakanımızın açıklamalarına sosyolojik perspektiften bakıldığında, Bayram kültürü ile trafik ilişkisini öne çıkar. Buna göre Bayramlarda; aile ziyaretleri, şehirler arası yolculuklar ve “bir an önce yetişme telaşının” toplumsal davranış biçimlerini doğrudan yansıttığı söylenebilir. Kural ihlallerinde, sürücülerin sabırsızlığı ile bireysel öncelikleri öne çıkarken, Devlet rolünün de kurumsal müdahale ile öne çıkması önemlidir. Sonuçta, İç İşleri Bakanlığı’na göre bayramlardaki trafik ihlalleri, önceden beri bilinen kural ihlali nedenleriyle ve “bireysel özgürlük” ile “toplumsal sorumluluk” arasındaki gerilimden oluşur. 

İç İşleri Bakanımızın yeni trafik düzenlemesi konusunda TRT’ye 2 Nisan 2026’da verdiği röportajda; Ramazan Bayramı tatili döneminde alınan trafik tedbirlerine sürücülerin yüzde 87’sinin uyduğunu belirtmiş; Ramazan Bayramı trafik kaza bilançosunu açıklarken de 2023 ve 2026 yıllarına ait dört günlük Ramazan Bayramı tatili verilerinin karşılaştırmasını yapmıştır. Buna göre, ölümlü kaza sayısının 38'den 23'e gerileyerek yüzde 39,5 oranında azaldığı, kaza yerindeki can kaybının ise yüzde 44'ten 31'e düşerek yüzde 29,5 oranında azalma gösterdiği belirtilmiştir. Aynı dönemdeki yaralanmalı kaza sayısının 3 bin 85'ten 2 bin 730'a, yaralı sayısının ise 5 bin 594'ten 4 bin 861'e gerilediği bildirilmiştir. Yine günlük ortalama can kaybının da yüzde 11'den yüzde 7,75'e düşerek, yüzde 29,5 oranında azaldığı ifade edilmiştir. Ölümlü ve yaralanmalı kazalar 26 Şubat 2026 ile bir önceki yılın istatistiki bilgisine baktığımızda yaklaşık %4 oranında artış gösterdiği görülmüştür. Ocak 2026 ile Mayıs 2026 tarihlerine baktığımızda, ölümlü trafik kazalarında %18’e varan düşüşle ölüm oranlarında belirgin bir düşüş yaşandığını söyleyebiliriz. İşlem yapılan araç sayısı %14,1 azaldığı halde, günlük can kayıplarında %10 gibi yüksek oranda bir düşüş olmuştur. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin, “Kural hayatı korur, ihmal telafisi olmayan sonuçlar doğurur” diyerek sürücülerin dikkat ve sabır göstermesi gerektiğini uyarısı dikkate alınmalı; bunu için öncelikle hız ve dikkatsizlik konusuna sürücülerin gerekli özeni göstermeleri gerekir. Kısaca trafikteki yeni düzenlemenin trafik düzenine olumlu yansıdığı, toplumsal kabul gördüğü söylenebilir. Okuyucularıma naçizane önerim, ilk paylaşımlara bakarak yanıltıcı bir hükme varmamak için; tıpkı medya okur yazarı oldukları gibi sosyal medya okur yazarı da olmalarıdır. Yıllar önce belirttiğim uyarı önemini halen koruduğu için tekrarlarsam uygar insan, uygar toplum haline gelmemiz trafikte en az hata yapmamıza bağlıdır. Bakanımızın trafikte sıfır hatalı günlere ulaşma dileklerine gönülden katıldığımı iletirken trafik ve ilk yardım haftamızı kutlar, hepimize kazasız günler dilerim.