İnsan bazen yanmaktan değil, hep yanık kalmaktan yorulur.
Bir mum düşünün… Etrafını aydınlatmak için yanıyor. Herkes onun ışığından faydalanıyor, karanlıkta yolunu buluyor. Mum ise sessizce eriyor. Kimse ne kadar küçüldüğünü fark etmiyor. Çünkü hâlâ ışık veriyor.
İnsan da bazen böyledir. Herkese yetişir, sorumluluklarını yerine getirir, işini yapar, ailesini ihmal etmemeye çalışır, başkalarının sorunlarına çözüm bulur. Dışarıdan bakıldığında her şey yolundadır. Hatta çevresindekiler onu güçlü, çalışkan ve dayanıklı biri olarak tanımlar. Oysa kimse, bütün bunları yaparken içten içe ne kadar azaldığını görmez.
İşte tükenmişlik çoğu zaman tam da böyle başlar: İnsan hâlâ yapabiliyorken, artık eskisi gibi hissedememeye başladığında…
Tükenmişlik, yalnızca çok çalışmanın sonucu değildir. Uzun süre devam eden stresin, karşılanmayan psikolojik ihtiyaçların, dinlenememenin, sürekli yetişme çabasının ve kişinin kendi sınırlarını görmezden gelmesinin birikmiş sonucudur.
Bazen sabah yataktan kalkmak zorlaşır. Daha önce keyif veren şeyler anlamını yitirir. İnsan yaptığı işe yabancılaşır, tahammül eşiği düşer, en küçük meseleler bile ağır gelmeye başlar. Eskiden severek yaptığı işini artık yalnızca bitirilmesi gereken bir görev gibi görür. İnsanlarla konuşmak, bir şeylere yetişmek, hatta kendine zaman ayırmak bile yorucu hale gelir.
En tehlikelisi de şudur: İnsan bu değişimi çoğu zaman yorgunluk olarak adlandırır ve biraz daha dayanması gerektiğini düşünür.
Oysa bazen ihtiyacımız olan şey biraz daha dayanmak değil, neden bu kadar uzun süredir dayanmak zorunda hissettiğimizi anlamaktır.
Çünkü tükenmiş insanın en büyük yanılgılarından biri, kendisini sürekli daha fazlasını yapmaya zorlamasıdır. Daha iyi bir çalışan, daha anlayışlı bir eş, daha ilgili bir anne, daha başarılı bir insan olmaya çalışırken kendi varlığını listenin en sonuna yazar. Herkese ayırdığı zamanı kendisine ayırmayı bencillik, dinlenmeyi tembellik, hayır demeyi ise bir eksiklik olarak görür.
Oysa bir ağacın bütün dalları meyve versin diye köklerinin susuz bırakıldığını düşünün. Bir süre sonra dallar da kuruyacaktır. İnsan da kendi ihtiyaçlarını sürekli erteleyerek başkalarına iyi gelmeye devam edemez.
Peki, ne yapmalı?
Öncelikle yorgunluğumuzu küçümsemekten vazgeçmeliyiz. Her yorgunluk uykuyla, her huzursuzluk tatille, her tükenmişlik birkaç günlük molayla geçmez. Bazen hayatımızın ritmini, ilişkilerimizi, sorumluluklarımızı ve kendimize yüklediğimiz beklentileri yeniden gözden geçirmemiz gerekir.
Kendimize şu soruları sormalıyız: Ben ne zamandır kendimi ihmal ediyorum? Hangi sorumlulukları gerçekten istiyorum, hangilerini yalnızca mecbur hissettiğim için taşıyorum? En son ne zaman bir şeyi başarmak, yetiştirmek ya da birilerine iyi gelmek için değil, sadece kendim istediğim için yaptım?
Bu soruların yanıtları, kendimize giden yolun ilk işaretleri olabilir. Gerektiğinde profesyonel destek almak da bu yolculuğun önemli bir parçasıdır.
Unutmayalım; insanın değeri ne kadar iş yaptığıyla, kaç kişiye yetiştiğiyle ya da ne kadar çok şeye katlandığıyla ölçülmez.
Belki de artık kendimize şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir: Ben herkese ışık olmaya çalışırken, kendi karanlığımı ne zamandır görmezden geliyorum?
Çünkü bazen yeniden başlayabilmek için daha fazla güçlenmeye değil, biraz durmaya, nefes almaya ve kendimize dönmeye ihtiyacımız vardır.
Kendinizi tüketmeden de sevebilir, üretebilir, başarabilir ve başkalarına iyi gelebilirsiniz. Işığınızı korumak için önce kendinize iyi bakmanız gerekir.
