- Haberler
- Kültür Sanat
- Anadolu'nun sesi: Aşık Veysel Şatıroğlu
Anadolu'nun sesi: Aşık Veysel Şatıroğlu
'Uzun ince bir yoldayım/Gidiyorum gündüz gece/Bilmiyorum ne haldeyim/Gidiyorum gündüz gece' dizeleriyle hafızalara kazınan halk ozanı Aşık Veysel Şatıroğlu'nun vefatının üzerinden 53 yıl geçti.
Ömrü yoksulluk ve mücadeleyle geçen Aşık Veysel, Cumhuriyet'in 10. yılı için yazdığı destanın yayımlanması ve Sivas Aşıklar Bayramı'ndaki başarısıyla dikkati çekti. "Atatürk'tür Türkiye'nin ihyası/Kurtardı vatanı düşmanımızdan" dizeleriyle başlayan şiiri Atatürk'e okumak amacıyla bir arkadaşıyla 3 ay yürüyerek Ankara'ya ulaşan ozan, Hakimiyeti Milliye Gazetesi'ne ulaştı ancak Mustafa Kemal Atatürk ile görüşemedi.
Veysel, 1933'ten itibaren Cört İbrahim ile Türkiye'yi dolaşmaya başladı. Bu süreç 1940'a kadar devam etti ve Cört İbrahim'in yerini oğlu küçük Veysel aldı. Bir süre sonra İstanbul'a gidip plak da dolduran Veysel, radyo konserleri verdi.
Usta ozan, oğlu Hüseyin'in vefatından sonra diğer oğlu Ahmet ile önce Erzurum'u, ardından Erzincan, Malatya, Kahramanmaraş, Adıyaman ve Ankara'yı dolaştı.
Binlerce gence bağlama dinletti
Halk ozanı, 1941'de Adapazarı Arifiye Köy Enstitüsü, 1942'de Hasanoğlan Köy Enstitüsü, 1943'te Eskişehir Çifteler Köy Enstitüsü, 1944'te Kastamonu Gölköy Enstitüsü, 1945'te Yıldızeli Pamukpınar Köy Enstitüsü, 1946'da ise Samsun Ladik Akpınar Köy Enstitüsünde çalıştı.
Şatıroğlu, "Toprak" adlı unutulmaz eserini, Çifteler Köy Enstitüsünde iken kaleme aldı ve türkü olarak besteledi.
Balıkesir, Erzurum, Malatya, Kırklareli ve Adana'da da köy enstitülerinde konserler veren sanatçı, böylece binlerce gence bağlama dinletti.
Çiftçiliğin yanında bahçe işleriyle de uğraşan Aşık Veysel, köydeki ilk meyve ağaçlarını yetiştirerek köylülere örnek oldu. 1950'den sonra ünü tüm Türkiye'ye yayılan usta ozan için 13 Mayıs 1952'de jübile yapıldı. Halkın salonu tıklım tıklım doldurduğu jübilede Ahmet Kutsi Tecer, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eflatun Cem Güney ve Behçet Kemal Çağlar birer konuşma yaptı.
Saz şiiri geleneğinin büyük ustalarından biri olarak hafızalara kazındı
Şiirlerinde insan sevgisi, hoşgörü ve birlik temalarını işleyen sanatçı, "Kürt'ü Türk'ü ne Çerkez'i/Hep Adem'in oğlu kızı" dizeleriyle kardeşlik vurgusu yaptı.
Aşık Veysel Şatıroğlu, 1950'de senaryosunu Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun yazdığı, Metin Erksan'ın yönettiği "Karanlık Dünya" adlı filmin son bölümünde rol aldı.
Yunus Emre'den etkilenen ozan, Türk edebiyatının ve saz şiiri geleneğinin büyük ustalarından biri olarak hafızalara kazındı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, ana dil ve milli birliğe yaptığı hizmetlerden ötürü 1965'te özel kanunla sanatçıya 500 lira aylık bağladı.
2023 yılı Türkiye'de "Aşık Veysel Yılı" olarak kutlandı
Aşık Veysel, akciğer kanseri nedeniyle 21 Mart 1973'te Sivrialan'da hayatını kaybetti, vasiyeti üzerine cenazesi köyüne defnedildi. Sanatçının evi, Kültür ve Turizm Bakanlığınca müze olarak düzenlendi.
Eserlerinde "Veysel", "Sefil Veysel" ve "Veysel Şatır" mahlaslarını kullanan sanatçı, biri hariç bütün şiirlerini dörtlüklerle aktardı. "Sazımdan Sesler" ile "Dostlar Beni Hatırlasın" adlı şiir kitapları bulunan ozanın tüm eserleri, 1984'te "Bütün Şiirleri" kitabında okuyucuya sunuldu.
Ozanın eserleri pek çok sanatçı tarafından tekrar yorumlanırken, birçok yabancı sanatçının da dikkatini çekti. ABD'li elektrogitar virtüözü Joe Satriani, 2008'de çıkardığı albümde "Aşık Veysel" isimli, kendi bestelediği enstrümantal bir esere yer verdi.
Aşık Veysel, 2022'de "Vefa" kategorisinde Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü. Aralık 2022'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle vefatının 50. yılı nedeniyle 2023, Türkiye'de "Aşık Veysel Yılı" olarak kutlandı.
Sanatçının eserleri, aradan geçen yıllara rağmen Türkiye'de farklı kuşaklar tarafından dinlenmeye devam ederken, insan sevgisi, doğa ile kurduğu bağ ve sade anlatımı, onu yalnızca bir halk ozanı değil evrensel bir değer haline getirdi.
Bakmadan Geçme
