Fethiye Kayaköy'ün sessiz tarihi: Göç, emek ve hatıraların köyü

Fethiye’nin en önemli kültürel miras alanlarından biri olan Kayaköy, yüzyıllara uzanan geçmişiyle bugün hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çekmeye devam ediyor. Taş evleri, dar sokakları ve sessizliğiyle “Hayalet Köy” olarak da anılan bölge, aslında büyük bir yaşam mücadelesinin ve göç hikayesinin izlerini taşıyor. 

Kayaköy’ün yerli esnaflarından Aysun Ekiz, ailesinin köklerinin 1922 yılı mübadelesine dayandığını belirterek, köyün tarihini anlattı. Ekiz, dedelerinin Selanik’ten göç ederek bölgeye yerleştiğini ifade ederek, “Dedem ninemler Selanik kökenli. 1922’de buraya gelmişler. İlk geldiklerinde yukarıdaki evlere yerleşmişler ama ‘taşlık, çalılık, su yok’ diyerek burayı zor bulmuşlar. Sonra farklı bölgelere yerleştirilmişler. Ama bizimkiler burada kalmış, çok çalışmışlar” dedi.

Ekiz, Kayaköy’ün geçmişte yaklaşık 25 bin kişinin yaşadığı büyük bir yerleşim olduğunu vurgulayarak, Rum ve Türk halkının birlikte ama farklı kaderlerle yaşadığı yıllara dikkat çekti. Mübadele sürecinde Rumların köyü terk etmek zorunda kaldığını, bazı ailelerin ev anahtarlarını komşularına bırakarak “geri döneceğiz” umuduyla ayrıldığını da anlattı. Ancak tarihin akışı farklı ilerledi. Bölge, yıllar içinde terk edilmiş evleriyle sessizliğe büründü. Ekiz, “Rumlar çok üzülerek gitmiş. Türkler de zamanla buraya yerleşmiş ama sonra köy boşalmış. Herkes kendi hayatına dağılmış. Bu evler zamanla yağmalanmış ve bugünlere gelmiş” diye konuştu. 

Aysun Ekiz, Kayaköy’ün havasına dikkat çekerek, “Buranın oksijeni bol, havası çok güzel. Fethiye’ye benzemez, taşı toprağı altın bir yer” ifadelerini kullandı. Turizm sezonuna da değinen Ekiz, Kayaköy’de hareketliliğin henüz tam başlamadığını ancak bayram döneminden umutlu olduklarını söyleyerek, “Şu an sezon yavaş yavaş başlıyor. Bayramdan çok umutluyuz. 10 günlük tatil var, yerli yabancı misafirler mutlaka gelir” ifadelerini kullandı. 

Kayaköy geçmişte tütün, buğday üretimi ve zanaatkarlığıyla bilinen çalışkan bir toplumun yaşadığı önemli bir merkezdi. Ayakkabıcılık ve dericilik gibi mesleklerin de geliştiği köyde, yaşamın tamamen emek üzerine kurulu olduğu ifade ediliyor. Bugün ise Kayaköy, ören yeri statüsüyle korunuyor ve her yıl binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor. Bölgeye gelen turistler kimi zaman hüzünlenirken, kimi zaman da taş sokakların büyüsüne kapılıyor. Tarihi dokusu, sessiz sokakları ve hüzünlü geçmişiyle Kayaköy, hem geçmişin izlerini yaşatmaya hem de bugünün turizm hareketliliğine evsahipliği yapmaya devam ediyor.