Yapay zekanın bugün yoğun biçimde saha içi performans analizinde kullanıldığını belirten Korucu, bu teknolojinin ekonomik açıdan en büyük etkisinin ise transfer ve oyuncu yönetiminde görüleceğini ifade etti.

Korucu, 'Yapay zeka burada kulübe 'En iyi futbolcu kim?' değil, 'Bizim takımımız için en doğru futbolcu kim?' sorusunu sorduruyor.' dedi.

Bir oyuncunun başarısının, yalnızca bireysel yeteneğine değil, takımın oyun sistemi, lig yapısı ve teknik direktörün beklentilerine de bağlı olduğunu aktaran Korucu, 'Gelecekte scout gözlemi (yetenek avı), performans verisi, yapay zeka modeli, ekonomik analiz ve teknik direktör değerlendirmesi birlikte kullanılacak. Yapay zekanın futboldaki nihai etkisi saha içerisinde değil, kulübün toplam karar kalitesinde ortaya çıkacak.' ifadesini kullandı.

Türkiye ile Avrupa arasında bütün kulüpleri kapsayan sabit bir teknoloji farkından söz edilemeyeceğini belirten Korucu, Türkiye'de de GPS, video analiz ve performans takip sistemlerini kullanan profesyonel kulüpler bulunduğuna dikkati çekti.

Korucu, asıl farkın 'entegrasyon, kurumsallaşma ve karar kültürü'nde ortaya çıktığını söyledi.

Sorunun yalnızca bütçe olmadığını vurgulayan Korucu, 'Kurumsal karar, bireysel sezgiden daha güçlü olmak zorundadır. Bu, insan sezgisini ortadan kaldırmak değil, sezgiyi veriyle test edilebilir hale getirmek anlamına gelir.' dedi.

Korucu, yapay zeka destekli scout sistemlerinin özellikle sınırlı bütçeli Anadolu kulüpleri için önemli avantaj sağlayabileceğine dikkati çekti.

Geleneksel scout sistemlerinde dünyanın farklı liglerindeki binlerce oyuncunun takip edilmesinin mümkün olmadığını ifade eden Korucu, yapay zeka sayesinde oyuncuların yaş, maliyet, fiziksel özellik ve oyun sistemine uygunluk gibi kriterlerle taranabileceğini söyledi.

Korucu, 'Yapay zeka, scoutun gözünün yerine geçmeyecek, scoutun görebileceği alanı büyütecek.' dedi.

Özellikle büyük liglerin dışında henüz piyasa değeri yükselmemiş oyuncuların erken tespit edilmesinin kulüplere rekabet avantajı sağlayabileceğini belirten Korucu, nihai kararın ise yalnızca algoritmaya bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

Yapay zekanın hakemlikte de giderek daha fazla kullanılacağına işaret eden Korucu, ölçülebilir kararlarla yorum gerektiren pozisyonların birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.

Topun çizgiyi geçip geçmediği veya ofsayt çizgisinin belirlenmesi gibi konularda teknolojinin yüksek hassasiyet sağlayabildiğini belirten Korucu, faul veya penaltı gibi yorum içeren kararlarda insanın rolünün süreceğini ifade etti.

Korucu, 'Ben hakemliğin geleceğini 'AI referee' (yapay zeka hakem) değil, 'AI-assisted referee', yani yapay zeka destekli hakemlik olarak görüyorum. Makine ölçmeli, insan yorumlamalı, makine önermeli, sorumluluğu insan taşımalıdır.' diye konuştu.

Oyuncu verilerinde etik ve hukuki risk
Futbolculardan GPS, sağlık, uyku, sakatlık geçmişi ve biyometrik veriler dahil çok sayıda bilginin toplanabildiğini belirten Korucu, bu durumun, veri sahipliği, rıza, veri güvenliği ve algoritmik ayrımcılık gibi tartışmaları beraberinde getirdiğini söyledi.

Korucu, yapay zekanın teknik direktörlerin de yerini almasını beklemediğini, bunun yerine güçlü bir 'dijital yardımcı antrenör' modelinin gelişeceğini anlatarak, 'Bazen teknik direktör oyuncusunun gözlerine bakar ve veri sisteminin göremediği bir şeyi görür.' dedi.

Gelecekte rekabetin yalnızca futbolcu kalitesi üzerinden değil, veriyi kullanma kapasitesi üzerinden de şekilleneceğine işaret eden Korucu, başarılı kulüplerin, insan zekası, futbol zekası ve yapay zekayı aynı karar sisteminde buluşturan kulüpler olacağını kaydetti.

Öğrencilerin iskeletlerin çıkarılması, montajı ve değerlendirilmesi gibi tüm süreçlerde aktif rol aldığı laboratuvar, Türkiye'deki farklı kazı noktalarından getirilen hayvan kemiği buluntularıyla bölgenin referans merkezi konumunda bulunuyor.

MSKÜ Milas Veteriner Fakültesi Anatomi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Vedat Onar, fakültenin bu alandaki imkanları ve dinamik yapısıyla öne çıktığını söyledi.

Modern örneklerin yanı sıra antik dönemlere ait materyalleri eğitim sürecine entegre ettiklerini belirten Onar, fakültenin en büyük farkının, modern örneklerin dışında arkeolojik örneklerin de referans koleksiyonlarında yer aldığı bir anabilim dalını barındırması olduğunu kaydetti.

Geçmiş hayvanları anlayabilmenin temel noktasının, modern ve arkeolojik örneklerin bir arada bulunması olduğunu vurgulayan Onar, şöyle konuştu:
'Öğrencilerimiz alan çalışmalarında kemik yıkamadan başlayarak tüm süreçlerde aktif görev alıyor. Bu yönüyle arkeolojik örnekler de fakültemize ayrıcalık katıyor. Laboratuvarda 8. yüzyıl Bizans dönemine ait bir köpek iskeletinden mamut dişine, yunus, caretta caretta ve ton balığı gibi sucul canlı kalıntılarından cüce köpek kemiklerine kadar geniş bir yelpazede materyal yer alıyor. Elimizdeki 8. yüzyıl Bizans köpeği, o dönemin İstanbul sokaklarında yaşamış orta ebatlı erkek bir birey. Ayağında kemiksel problemler tespit ettiğimiz bu hayvanın iskeleti günümüze kadar korunmuş. Ayrıca mamut alt azı dişi gibi paleontolojik örnekler de öğrencilerin diş koleksiyonlarını karşılaştırmalarına imkan sağlıyor. Bunların yanı sıra büyükbaş, küçükbaş hayvanlardan tutun birçok günümüz hayvanının da kemikleri burada sergileniyor.'

Muğla ve çevresindeki antik kentlerde yürütülen kazı çalışmalarına katıldıklarını da aktaran Onar, elde edilen zooarkeolojik verilerin geçmiş toplumların sosyokültürel yapısını ve beslenme ekonomisini anlamada kritik rol oynadığını ifade etti.

Smyrna, Aphrodisias, Beçin Kalesi, Herakleia ve Priene gibi merkezlerdeki malzemeleri incelediklerini anlatan Onar, Herakleia Antik Kenti'nde yürütülen kazılarda 'kucak köpeği' olarak ifade edilen küçük tipteki köpeklerin kalıntılarına ulaştıklarını dile getirdi.

Büyük köpekler avcılık, bekçilik ve sürü yönetiminde kullanılırken, insan seleksiyonuyla şekillenen küçük ebatlı köpeklerin ev içine girdiğini belirten Onar, 'Hatta bu köpekler, onları besleyen kişinin statüsü hakkında da bilgi verebilmekte. Köpeklerin insan hayatındaki yeri o kadar güçlü ki Anadolu'daki arkeolojik verilerde insanlarla aynı mezara özenle gömüldüklerini görüyoruz.' dedi.

Milas Veteriner Fakültesinin birçok antik kentin arasında, merkezi bir konumda yer aldığına işaret eden Onar, zengin bir koleksiyona sahip anatomi laboratuvarıyla da bilime hizmet ettiğini sözlerine ekledi.

Asya pazarında, özellikle Çin, Hindistan ve Endonezya'da medya şirketleri, üretim maliyetlerini düşürmek ve daha hızlı içerik üretmek için yapay zeka aracılığıyla dizi yapıyor.

Öte yandan izleyiciler, sinema mecralarında ve sosyal medyada, bu yapımların karakterlerin duygusal derinliğini yansıtamadığını ve sahneler arasında hareket sürekliliği bakımından yetersiz kaldığını ifade ediyor.

Pekin merkezli bağımsız teknoloji analiz platformu Hello China Tech'e göre, mobil cihazlar için üretilen ve bölümleri 2-5 dakika arasında değişen kısa diziler, Çin'de hızla büyüyen bir sektör haline geldi.

Çin'de Ocak 2026'da 14 bin 600'den fazla yapay zeka destekli kısa dizi yayımlanırken dolaşımdaki yapay zeka yapımı kısa dizi sayısı ise Şubat 2026 itibarıyla 127 bin 800'e ulaştı.

Endonezya'da Ocak 2026'da yayınlanmaya başlayan ve halk efsanelerini konu alan 'Legenda Bertuah' isimli dizi ise ülkede tamamen yapay zeka ile üretilen ilk televizyon yapımı oldu.

Hindistan merkezli medya devi JioStar, senaryo yazımından karakter tasarımına, seslendirmeden kurguya kadar tüm üretim süreçlerinin yapay zeka tarafından yürütüldüğü yapımlar üzerine de çalışıyor.

JioStar'ın 2025'te yayımladığı ve Hindistan'ın Mahabharata destanını yeniden anlatan 100 bölümlük yapay zeka destekli dizisi, yayınlandığı ilk gün 6,5 milyon izlenmeye ulaştı.

Hindistan'ın 'Mahabharat: Ek Dharmayudh' isimli dizisinde görkemli savaş sahneleri ve mitolojik mekan tasvirleri dikkat çekerken karakterlerin göz teması, vücut bütünlüğü ve hareket akışında süreklilik sorunları dikkati çekiyor.

Endonezya'da yapay zeka teknolojisiyle hazırlanan 'Legenda Bertuah'ta ise karakterlerin mimik ve vücut hareketlerinin bazı sahnelerde doğal akışı koruyamadığı gözlemleniyor.

Yapay zekayla üretilen dizilerde karakterlerin duygusal aktarımı geleneksel oyunculuk performanslarına kıyasla daha sınırlı kalıyor ve bazı sahnelerde ise el, kol veya yüz gibi uzuvların şekli anlık olarak bozuluyor.

Bazı sahnelerde karakterlerin ağız hareketleri konuşmalarla tam uyum sağlayamıyor ve karakterler birbirleriyle konuşurken göz hizası ve bakış yönü zaman zaman doğal akıştan uzaklaşıyor.

Ayrıca, kamera açıları değiştikçe karakterlerin kıyafet, saç modeli veya aksesuarlarında küçük farklılıklar oluşurken bazı sahnelerde ışık ve gölge dağılımı sahne bütünlüğünü bozabiliyor.

Zaman zaman ise kalabalık sahnelerde arka plandaki karakterler benzer hareketleri tekrar ediyor ve karakterlerin ellerindeki nesnelerin şekli, boyutu veya konumu sahne içinde değişebiliyor.

Genel olarak, ilerleyen bölümlerde görülen hata oranı ilk bölümlere kıyasla azalırken yapay zeka kaynaklı hatalara yine de rastlanabiliyor.

Bununla birlikte, yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle bu tür hataların giderek azalması ve söz konusu teknolojinin içerik üretim süreçlerine önemli katkılar sunması bekleniyor.

Utrecht Üniversitesi'nden yapay zeka ve dijital kültür alanında çalışmalar yapan Prof. Dr. Payal Arora, Asya sinema sektörünün yapay zekaya yaklaşımını değerlendirdi.

Arora, kültürün 'sermaye' olduğunu belirterek 'Yaratıcı araçlar daha erişilebilir hale geldiğinde, (sektöre) yeni katılım biçimlerinin ve ekonomik fırsatların önünü açabilir. Bunu, Çin'in hızla büyüyen kısa video ekonomisinde ve Hindistan'ın yapay zeka ile film üretiminde görüyoruz. Burada sıradan insanlar, ana akım medya tarafından uzun süredir göz ardı edilen izleyiciler için içerik üretiyorlar.' ifadelerini kullandı.

Yapay zekanın daha fazla kişinin içerik üretmesine ve farklı hikayelerin görünür olmasına katkı sunduğunu savunan Arora, Hollywood ile Asya'daki sinema sektöründe yapay zeka destekli içerik üretimine bakışın farklı olduğunu söyledi.

Arora, ABD'de yapay zekanın yaratıcılığı sınırladığı yönünde eleştiriler yapıldığını hatırlatarak, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde bu teknolojinin daha fazla kişinin fikirlerini hayata geçirmesine olanak tanıyan bir araç olarak görüldüğünü belirtti.

Bu kapsamda araştırmacılar, 5 binin üzerinde İtalyan öğrencinin sosyal medya alışkanlıklarına ilişkin anketleri ve bu öğrencilerin matematik, İtalyanca ve İngilizce sınavlarındaki sonuçlarını analiz etti.

Buna göre, sınav sonuçları analiz edilen 13 ve 14 yaşındaki çocuklar arasında, ilk sosyal medya hesabını 11 ila 12 yaşında açanlar, en az 14 yaşına kadar bekleyenlere kıyasla sınavlarda daha düşük performans gösterdi.

Öte yandan araştırmada, matematik ve İtalyanca derslerinde performans farkı belirgin olmasına rağmen öğrencilerin, yabancı dil olarak öğrendikleri İngilizce üzerinde bir etki görülmediği kaydedildi. Bunun sebebinin ise sosyal medyada metinlerin veya diyalogların büyük kısmının İngilizce olması ve bu durumun, öğrencilere pratik sağlaması olabileceğine işaret edildi.

Araştırmanın yazarlarından Dr. Marco Gui, söz konusu durumun oldukça karmaşık olduğunu belirterek 'Araştırmamız, en azından ergenlik öncesi dönemde sosyal medya (kullanımının) sorunlu olduğunu gösteriyor.' diye konuştu.

Çalışmanın sonuçları 'Nature Human Behaviour' dergisinde yayımlandı.

Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığının operasyonel ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilen HvBS, hava harekatının planlanması, icrası, izlenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerini dijital ortamda bütünleşik olarak yönetebilen gelişmiş bir komuta kontrol altyapısı sunuyor.

Azerbaycan Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilen sistem, harekat merkezlerinde görev yapan personelin ortak operasyonel resim üzerinden faaliyet göstermesine, görev ve harekat bilgilerinin gerçek zamanlı olarak yönetilmesine, kritik operasyonel verilerin tek merkezden izlenmesine ve karar alma süreçlerinin hızlandırılmasına imkan sağlıyor. Böylece planlama, koordinasyon ve icra süreçlerinde hız, doğruluk ve etkinlik önemli ölçüde artırılıyor.

Tüm bu bileşenleri tek çatı altında birleştiren dünyanın en kapsamlı hava kuvvetleri bilgi sistemlerinden biri olarak öne çıkan HvBS, operasyonel hazırlık süreçlerini dakikalara indirerek hava harekatlarında önemli bir manevra kabiliyeti imkanı tanıyor.

Modüller, farklı komuta kademeleri arasında güvenli bilgi paylaşımını desteklerken, hava harekatına ilişkin kritik bilgilerin eş zamanlı olarak görüntülenmesine ve operasyonların anlık gelişmelere göre yönetilebilmesine olanak tanıyor. Açık ve modüler mimarisi sayesinde mevcut komuta kontrol altyapılarıyla entegre çalışabilen sistem, kullanıcı ihtiyaçlarına göre genişletilebilir yapısıyla da öne çıkıyor.

Gerçekleştirilen teslimat, Türkiye ve Azerbaycan arasındaki savunma sanayisi işbirliğinin yazılım ve komuta kontrol teknolojileri alanında ulaştığı seviyeyi göstermesi bakımından kritik önem taşıyor. Aynı zamanda HAVELSAN'ın milli imkanlarla geliştirdiği harekat yönetim yazılımlarının uluslararası kullanıcılar tarafından tercih edilmesi, Türkiye'nin savunma bilişimi ve komuta kontrol sistemleri alanındaki mühendislik yetkinliğinin somut bir göstergesi niteliği taşıyor.

HvBS'nin uluslararası kullanıcılar tarafından tercih edilmesi bir yazılım ihracatının yanı sıra Türkiye'nin komuta kontrol sistemleri, görev yönetimi yazılımları ve savunma bilişimi alanındaki mühendislik yetkinliğinin uluslararası ölçekte kabul gördüğünü de ortaya koyuyor.

İnternet sitelerindeki çerezlerin mümkün olduğunca kabul edilmemesini öneren Aydın, 'Bilgisayar üzerinden veriye ya da bir sisteme erişirken bazen bilgisayarlar üzerindeki arama motoru parolalarımızı defaatle girmememiz için kaydetme seçeneği sunar. Bu yapılmamalı çünkü bunlar çerezlere yazılıyor. Bu güzel bir özellik ama herhangi bir saldırıda hacklendiği zaman bu oturumlar üzerinden sistemlere giriliyor. Bu nedenle çerezlerin periyodik olarak temizlenmesi son derece kritik.' diye konuştu.

Aydın, veri ve dosyaların korunması ile sistemlere güvenli erişim için iki aşamalı doğrulama yönteminin kullanılması gerektiğini belirtti.

Ortak internet ağlarının kişisel verilerin güvenliği açısından önemli riskler taşıdığını ifade eden Aydın, bu ağlar üzerinden mobil bankacılık ve e-Devlet gibi kişisel bilgilerin bulunduğu sistemlere girilmemesi gerektiğini söyledi.

Sosyal ağların saldırganlar açısından adeta bir el kitabı niteliği taşıdığını dile getiren Aydın, sistemlere girişte kolay tahmin edilemeyecek parolaların tercih edilmesi gerektiğini kaydetti.

Aydın, parolaların en az 10 karakterden oluşması, noktalama işareti, rakam, büyük ve küçük harf içermesi gerektiğini dile getirdi.

Teknolojik gelişmelerle birlikte cep telefonu, bilgisayar ve tabletlere güvenlik amacıyla parola konulması gerektiğini belirten Aydın, biyometrik verilerle giriş yöntemlerinin de giderek yaygınlaştığını anlattı.

Yüz tanıma ve parmak iziyle giriş yöntemlerinin cihazlara kolay erişim sağladığına dikkati çeken Aydın, şu bilgileri paylaştı:

'Parola yerine Face ID kullanılması güvenlik önlemi açısından bir fırsat. Ancak uygulama size ait değilse üretici yüzünüzü ve parmak izinizi toplamış oluyor. Face ID ve parmak izi kişisel güvenlik açısından avantaj, siber istihbarat açısından ise soru işareti.

Son kullanıcı açısından bu yöntemler güvenlik amacıyla kullanılabilir ancak mümkünse güçlü parolaların tercih edilmesini öneriyorum. Biyometrik verilerle giriş yöntemleri güvenlik açısından kullanılmaya devam edecektir.'

Geçen yıl dünya çapında yaklaşık 13 bin insansı robot, kullanılmak üzere firmalara gönderildi.​​​​​​​ Goldman Sachs verilerine göre, 2026'da bu sayının 50 bin ila 100 bin arasında seyretmesi öngörülüyor.

İnsansı robotlar, havalimanları, otomotiv fabrikaları, lojistik depoların aralarında bulunduğu çok farklı alanlarda görev alabiliyor. 2028-2030 yıllarının ise insansı robotların günlük hayatta görülmeye başlandığı bir dönem olacağı değerlendiriliyor.

İnsansı robot teknolojileri alanında birçok firma çalışma yürütürken, ABD'nin Teksas eyaletinde, NASA'nın insansı robot projelerine danışmanlık yapan Teksas Üniversitesi'nden iki akademisyen ile bir girişimcinin kurduğu Apptronik, haziran sonunda yüzlerce insansı robotun sessizce eğitildiği 8 bin metrekareden fazla büyüklüğe sahip 'robot okulu' olarak da nitelendirilen Robot Park'ın açılışını yaptı.

İnsansı robot Apollo'yu geliştiren firma, 2023'te Apollo 1'i, Şubat 2025'ten bu yana eğitilen Apollo 2'yi ise haziranda tanıttı. Söz konusu Robot Park'ta yüzlerce insansı robot 7 gün 24 saat esasına göre geliştirme sürecine tabi tutuluyor. Robotlara gerçek hayatta kullanacakları beceriler öğretiliyor.

Robot Park'ın içinde yüzlerce Apollo 2 robotu, gerçek müşteri sahalarında karşılaşacakları görevleri tekrar tekrar yerine getiriyor. Lojistik, üretim, perakende ve diğer endüstriyel ortamlara yönelik olarak tasarlanan bu görevler arasında kutuları konveyör bantlara yükleme, oyuncakları ve araçları sınıflama kutularına ayırma, eşyaları raflara dizme, paketleme, palet taşıma, envanter tarama ve kapı açma gibi işlemler bulunuyor.

Robotlar düz olmayan zeminlerde yürümeyi, nesneleri kavrayıp bırakmayı ve insanlar için tasarlanmış alanlarda hareket etmeyi de test ediyor. Tesis, iki farklı konfigürasyonda bulunan Apollo 2'yi aynı anda çalıştırıyor. Tekerlekli versiyon, mevcut endüstriyel mobil robot güvenlik standartlarına uyumlu olduğu için yüksek verimli operasyonlarda, iki ayaklı versiyon ise insanlar için tasarlanmış karmaşık alanlarda yürüyüş performansını ve güvenilirliğini geliştirmek için kullanılıyor.

İşlemler büyük ölçüde operatörler tarafından teleoperasyon yöntemiyle yürütülüyor. Operatörler robotların fiziksel yanında durarak bir kontrol arayüzü üzerinden hareketlerini gerçek zamanlı olarak yönlendiriyor ve izliyor. Robot, operatörün hareketlerini taklit ediyor ve bu sırada tüm sensör verileri, kamera görüntüleri, eklem pozisyonları, kuvvet ölçümleri saniye saniye kaydediliyor.

Bu veriler, robotun 'beyni' olarak nitelendirilen ve Google DeepMind'ın Gemini Robotics modelleriyle entegre çalışan yapay zeka modelini eğitmek için kullanılıyor. Operatörün yaptığı her hareket, robotun benzer bir durumla karşılaştığında hangi eylemi yapacağını öğrenmesini sağlayan bir eğitim örneği oluşturuyor.

Zamanla yapay zeka modeli iyileştikçe, robot daha az yönlendirmeye ihtiyaç duyuyor ve daha otonom hale geliyor. Şirket yetkilileri bu sistemi 'sürekli bir öğrenme döngüsü' olarak tanımlıyor. Bu döngü çerçevesinde robotlar çalışıyor, veri topluyor ve her döngüde gerçek ortamda, gerçek görevlerle daha iyi hale geliyor.

Elde edilen tüm deneyim ve teknolojik kazanımlar, yeni nesil insansı robotlara kapı açıyor. Başlangıçta üretim ve lojistik gibi kritik sektörlerde insanlarla birlikte çalışmak üzere tasarlanan robotlar, bu sayede sağlık hizmetleri, ev yaşamı ve daha birçok alanda kullanılabilecek şekilde geliştiriliyor.

Rapora göre, 2026'nın ilk çeyreğinde dünya genelinde 5G abone sayısı 162 milyon artarak 3 milyar eşiğini geçti. Dünya genelindeki 5G abone sayısının 2031 yılı sonuna kadar iki kattan fazla artarak 6,4 milyara çıkacağı öngörülüyor.

Bugüne kadar yaklaşık 390 servis sağlayıcı ticari 5G hizmetini devreye alırken, bunların 90'dan fazlası bağımsız 5G mimarisinde (5G SA) hizmeti vermeye başladı.

Batı Avrupa, Kuzey Amerika, Kuzeydoğu Asya ve Körfez İş Birliği Konseyi ülkelerinde 5G mobil abonelik oranının 2031 yılı sonunda yüzde 90'ın üzerine çıkması bekleniyor.

Bağımsız 5G ağ dilimlemeye dayalı ticari bağlantı hizmetlerini hızla yaygınlaştıran servis sağlayıcıları, bu sayede ağ dilimlerini güvence altına alarak farklı kullanım senaryoları için garantili hizmet kalitesi sunabiliyor.

Kasım 2025 Mobilite Raporu'nda 65 olan farklılaştırılmış bağlantıya dayalı ticari hizmet sayısı, Haziran 2026 raporunda tüm bölgelerde 84'e yükselerek bu hizmetlerin erken benimsenme aşamasından ana akım ticarileşme sürecine geçtiğine işaret ediyor.

Rapora ilişkin değerlendirmelerine yer verilen Ericsson CTO'su ve raporun yayıncısı Erik Ekudden, fiziksel yapay zekaya geçişle birlikte trafik örüntülerinin köklü biçimde değişeceğini belirtti.

Ekudden, 'Veri merkezlerindeki merkezi modellerden cihazlarımıza, araçlarımıza ve şehirlerimize gömülü, genellikle 5G ile birbirine bağlı dağıtık ve otonom yapay zeka ajanlarına geçiyoruz. Mobil ağlar artık çeşitli uygulama ihtiyaçlarını karşılayan kritik ve akıllı altyapılar haline geliyor.' ifadelerini kullandı.

Mobil ağların artık yalnızca elden gelenin en iyisini sunan bağlantı sağlayıcılığı olmaktan çıktığını ifade eden Ekudden, 'Mobil ağlar çeşitli uygulama ihtiyaçlarını karşılayan kritik ve akıllı altyapılar haline geliyor. Bu dönüşümün bir kısmını yansıtan unsur, 5G bağımsız ağ dilimlemesine dayalı yeni ticari hizmet tekliflerindeki ve 5G SA'yı devreye alan iletişim servis sağlayıcılarının sayısındaki sürekli artıştır.' değerlendirmesinde bulundu.

Rapora göre, sabit kablosuz erişim (FWA) için hız bazlı tarife planları da farklı pazar segmentlerini hedefleyen yapılandırılmış bir gelir yaratma stratejisi olarak servis sağlayıcıların ilgisini çekmeye devam ediyor.

Hizmetlerini 5G üzerinden sunan servis sağlayıcıları yüzde 71'e ulaşırken, Haziran 2025'te yüzde 57 olan bu oran son dört yılın en güçlü yıllık artışını kaydetti.

Hız bazlı tarife planı sunan sabit kablosuz erişim hizmeti sağlayıcılarının oranı, bir yıl önceki yüzde 51 seviyesinden yüzde 57'ye yükseldi.

5G FWA (sabit kablosuz erişim) bağlantılarının benimsenmesi en güçlü biçimde Kuzey Amerika, Kuzey ülkeler, Körfez İş Birliği Konseyi ülkeleri ve Asya'nın bazı bölgelerinde görülüyor.

Sabit kablosuz erişim (5G FWA) bağlantılarının en yaygın kullanıldığı bölgeler arasında Kuzey Amerika, Kuzey ülkeleri, Körfez İş Birliği Konseyi ülkeleri ve Asya'nın bazı bölgeleri öne çıkarken, bu kullanım hem hanelerin yüzde 95'ten fazlasının fibere bağlı olduğu gelişmiş pazarlarda hem de Hindistan gibi kullanıcı başına ortalama gelirin düşük olduğu pazarlarda yaygınlaşıyor. Ancak Latin Amerika, Afrika ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde büyüme, uzun vadeli potansiyele rağmen sınırlı kalıyor.

Değişen kullanıcı davranışları ağ trafiği istatistiklerine de yansırken, çoğu servis sağlayıcıda yükleme yönlü mobil veri trafiği indirme yönlü trafikten daha hızlı büyüyor ve bazı ülkelerde bu fark giderek belirginleşiyor.

Bu değişimde, canlı görüntülü görüşmeler gibi akıllı telefon üzerinden yürütülen iletişimin artması, işbirliği platformlarının yaygınlaşması, kullanıcıların daha fazla içerik paylaşması ve verilerini bulutta depolaması etkili oluyor.

Ericsson'un ağ trafiği ölçümlerine göre, incelenen 55 servis sağlayıcının 43'ünde yükleme yönlü mobil veri trafiğinin büyüme oranı indirme yönlü trafiği aşarken, 17'sinde ise yükleme yönlü trafik büyüme oranı indirme yönlü trafiğin 1,5 katından fazla gerçekleşti.

Ericsson'un senaryo modellemesi, yapay zekanın 2031'deki yükleme yönlü mobil trafiğinin 2025'e kıyasla üç kat veya daha fazla artırabileceğini gösteriyor.

Ağ veri trafiği (hem mobil hem de sabit kablosuz erişim için), 2026'nın ilk çeyreğinde 2025'in aynı dönemine kıyasla yıllık yüzde 22 büyüyerek beklentileri aştı. Bu artışın başlıca kaynağı Hindistan ve Kuzey Amerika'da devam eden güçlü büyüme oldu.

Rapor, standardizasyon çalışmaları sürerken sektörün 6G'ye giderek daha fazla odaklandığını da gösteriyor. İlk beklentiler, 6G'nin entegre algılama ve iletişimi (ISAC) tam olarak desteklemesi, kapsama boşluklarını azaltmak için karasal ağlar ile uydu ağlarını kesintisiz biçimde bir araya getirmesi, enerji verimliliğini ise tasarımın merkezine alması yönünde bulunuyor. Bu dönüşümün temelinde, yapay zeka ile birlikte çalışacak şekilde tasarlanan 6G mimarisi yer alıyor.

İlk uygulanabilir 6G spesifikasyonlarının 2028 sonu veya 2029 başında kesinleşmesi bekleniyor. İlk ticari 6G hizmetlerinin 2030 civarında devreye girmesi, ardından benimseme hızının bölgeler ve ülkeler arasında farklılaşacağı öngörülüyor. 5G lansmanlarında olduğu gibi ABD, Çin, Japonya, Güney Kore ve Körfez ülkelerinin erken benimseyenler arasında yer alması bekleniyor.

Ericsson Türkiye Genel Müdürü Mehmet Oğul da Türkiye'de artan veri trafiği ve yeni nesil iletişim teknolojilerine yönelik ağ ihtiyaçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye'nin 5G tanıtımının, ülkeyi yapay zeka çağının gerektirdiği ağ ihtiyaçlarını karşılamaya hazır hale getirdiğini ifade eden Oğul, şunları kaydetti:

'Bu sayede, yapay zeka destekli servislerin ihtiyaç duyduğu uplink (yükleme kapasitesinin), düşük gecikme süresinin ve güvenilirliğin etken olduğu, ihtiyaçlar arttıkça ölçeklenebilecek esnekliğe sahip bir altyapı oluşturuldu. Bu gelişimi, kurumlar ve tüketiciler için somut ve gerçek uygulamalara dönüştürmek üzere ekosistem içerisinde müşterilerimiz ve iş ortaklarımızla yakın iş birliği içinde çalışıyoruz. Ericsson'un AR-GE ve yerel yeteneklere yatırım yapma kararı da Türkiye'nin öncü rolünü daha da güçlendiriyor. Bu yatırım, telekom, sanayi ve toplum genelinde yeni olanakların önünü açacak yapay zeka yerleşik bir teknoloji olan 6G'nin geliştirilmesine katkı sağlıyor.'

Geliştirilen yapay zeka çalışmasının, dış gebelik vakalarını yüzde 99'a varan klinik doğrulukla tespit etmeyi başardığı ifade edildi.

Modelin aynı zamanda sağlıklı gebeliklerin tanısını da yüzde 99,8 doğrulukla ortaya koyarak, olası hatalı tanı ihtimalini yüzde 1'in altına indirdiği belirtildi.

Çalışmanın, uluslararası mühendislik ve teknoloji alanındaki bilimsel yayınlardan IEEE Access dergisinde yayımlanarak küresel ölçekte tescillendiği kaydedildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Op. Dr. Gültekin Koçun, dış gebelikte erken tanı kadar, doğru tanının da kritik öneme sahip olduğunu belirtti.

Koçun, erken teşhiste hastalara herhangi bir cerrahi müdahale uygulamadan, hücre büyümesini durduran ilaç tedavileriyle gebelik dokusunun vücut tarafından emilmesini sağlayabildiklerini ifade ederek, şunları kaydetti:

'Ameliyatsız tedavi, gelecekteki üreme sağlığının korunması açısından önemlidir. Geliştirdiğimiz bu yapay zeka desteği sayesinde hekimler olarak çok daha erken evrede uyarı alabileceğiz. Çoğu vakada ameliyat seçeneği gündeme bile gelmeden hastaya uygun tedavi uygulanabilecek.'

Türkiye'de geçen yılın ilk çeyreğinde sabit geniş bant abone sayısı 20,7 milyon iken bu yılın ilk çeyreğinde 21,2 milyona çıktı.

Ev ve iş yerlerinde internet kullanımının artmasının yanı sıra kullanıcıların daha hızlı paketleri talep etmesi de dikkati çekti.

Geçen yıl abonelerin yüzde 32'si 50 megabit üzeri hızda bağlantı sunan paketleri tercih etmişti.

Bu yılın ilk çeyreğinde oran yüzde 44,6'ya çıktı. Böylece, neredeyse her iki sabit geniş bant abonesinden biri 50 megabit üzeri hız paketini tercih etti.

Kullanıcıların bağlantı hız tercihleri detaylı incelendiğinde 100 megabit üzeri paket tercih oranının yaklaşık iki katına çıktığı görüldü.

Geçen yılın ilk çeyreğinde 100 megabit üstü paket tercih edenlerin oranı yüzde 7,3 iken bu yıl aynı dönemde yüzde 14,6'ya ulaştı.

50 megabit ile 100 megabit aralığında paket tercih edenlerin oranı da söz konusu süreçte yüzde 24,7'den yüzde 30'a çıktı.

24-35 megabit kategorisindeki kullanıcı oranı ise yüzde 19,7'den yüzde 13,6'ya geriledi.

Kullanıcıların internet kullanım alışkanlıkları incelendiğinde, yılın ilk çeyreğinde toplam internet trafiğinde çevrim içi video paylaşım platformu YouTube'un açık farkla ilk sırada yer aldığı görüldü.

İlk üç ayda toplam internet trafiğinin yüzde 40,6'sı YouTube'da gerçekleşti. YouTube'u yüzde 16 ile Instagram takip etti.

Söz konusu veriler, kullanıcı tüketiminin büyük ölçüde video içerik tüketimi üzerinde yoğunlaştığını ortaya koydu.

İnternet trafiği kategorilere göre incelendiğinde, 'streaming' yani yayın tabanlı uygulamalarda da ilk sıra yine YouTube'un oldu.

Yüzde 57,4 ile ilk sırada yer alan YouTube'u yüzde 17,4 ile Instagram, yüzde 5,6 ile TikTok ve yüzde 5,5 ile Netflix takip etti.

Bireylerin iletişim kurmak için kullandığı 'instant messaging' yani anlık mesajlaşma kategorisinde en yaygın kullanılan uygulama yüzde 58,5 ile Instagram olurken Facebook yüzde 26,4 ile ikinci sırada yer aldı.

Anlık mesajlaşmada en çok kullanılan uygulamalar listesinde WhatsApp yüzde 7,3 ile üçüncü sırada, Telegram ise yüzde 6,2 ile dördüncü sırada konumlandı.

Veriler, kullanıcıların anlık mesajlaşma uygulamalarında sosyal medya tabanlı uygulamalara yöneldiğini ve geleneksel mesajlaşma servislerinin daha sınırlı kullanıldığını da ortaya koydu.

'Online games' yani çevrim içi oyun kategorisinde en yaygın olarak kullanılan uygulama platformu yüzde 25,4 ile PlayStation olarak kayıtlara geçti.

PlayStation'ı sırasıyla yüzde 24,1 ile Steam, yüzde 9,2 ile PUBG ve yüzde 6,7 ile League of Legends takip etti.

İnternet üzerinden sesli konuşma olan VOIP kategorisinde en yaygın kullanılan uygulama da açık ara WhatsApp oldu. Toplam kullanım trafiğinin yüzde 61,2'sini oluşturan WhatsApp, bu alanda lider konumda yer aldı.

Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri yapay zeka kullanımına ilişkin oldu. Reklam Kurulunun saha verileri, özellikle 'deepfake' olarak adlandırılan sahte içeriklerin tüketicilerin karar verme sürecini manipüle ettiğini gösteriyor.

Bu nedenle düzenlemeyle insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere 'yapay zekayla üretildiği'nin belirtilmesi kuralı getirildi. Bu sayede tüketicinin rasyonel zemininin korunması hedefleniyor. Gerçek kişilerin dijital kopyalarının 'sanki bir ürünü bizzat denemiş gibi' gösterilmesi tamamen yasaklanıyor. Özellikle son dönemde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten dünyaca ünlü futbolcular Lionel Messi ile Cristiano Ronaldo'ya kadar isimlerin sahte görüntüleriyle çeşitli ürünlerin pazarlanmaya çalışılması dikkati çekmişti.

Düzenlemenin öne çıkan hedeflerinden biri de 'karanlık tasarımlar' oldu. Tüketicileri istemedikleri bir işleme yönlendiren, üyelikten çıkmayı zorlaştıran veya stokta son ürün kalmış gibi 'sahte aciliyet' oluşturan tasarımlar, Reklam Kurulunun odağında yer alıyor.

Denetimler sonucu bu yönde tespitler oluşursa ilgili içeriklere 'durdurma'dan para cezasına kadar çeşitli yaptırımlar uygulanacak.

'Influencer' olarak nitelendirilen sosyal medya içerik üreticilerinin 'tavsiye' adı altında yürüttüğü milyarlarca liralık reklam trafiği de düzenlemelerden payını aldı. Bu tür tanıtımlar 'gizli reklam' gölgesinden çıkarılarak yaptırıma tabi tutulacak.

Reklam Kurulunun geçmiş kararlarında sıkça rastlanan 'paylaşımın reklam olduğunun anlaşılmaması' nedeniyle verilen cezalar, yeni düzenlemeyle genel bir kurala dönüşmüş oldu.

Her türlü menfaat ilişkisinin (hediye ürün, davet, indirim) 'reklam' veya 'tanıtım' ibaresiyle belgelenmesi şartı, sosyal medya fenomenlerinin ekonomisini kayıt dışılıktan ve güven kaybından kurtarmayı amaçlıyor.

Dünya genelinde yükselen 'yeşil aklama' (greenwashing) yani ürünleri aslında öyle olmadıkları halde çevre dostu gibi gösterme eğilimi de düzenlemeden nasibini aldı.

'Doğa dostu', 'sürdürülebilir' gibi kavramlar, üniversite onayı veya akredite kuruluş belgesi olmadan reklamlarda kullanılamayacak.

Bu adımla çevresel hassasiyeti yüksek tüketicilerin duygusal manipülasyonla istismar edilmesinin engellenmesi hedefleniyor. Dürüst üretim yapan firmaların da haksız rekabete karşı korunması amaçlanıyor.

Düzenlemeyle çocukların oyun ve internet alışkanlıkları üzerinden kişisel verilerinin analiz edilerek (profilleme) onlara özel reklam içerikleri sunulması da engellenecek.

Böylece çocukların sosyal medyada bir meta olarak kullanılmasının önlenmesi planlanıyor.

Ticaret Bakanlığınca çıkarılan düzenlemenin ardından gözler Reklam Kuruluna odaklandı. Denetimler sonucu aykırılık tespiti halinde Kurul resen inceleme başlatıyor.

Kurulca aldatıcı ve yanıltıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalar için 2026 yılında uygulanan idari para cezaları 79 bin 161 lira ile 31 milyon 808 bin 530 lira arasında değişiyor. Ceza tutarları ve üst limitleri, reklamın yayınlandığı mecraya ve ihlalin türüne göre değişiklik gösteriyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'de internet kullanıcılarının yüzde 89,5'i sosyal medya platformlarında aktif olarak zaman geçiriyor. Bu da kötü niyetli kişiler için dijital dünyayı 'dolandırıcılık kapısı' haline getirebiliyor.

Kullanıcılar e-postalardan mesajlaşma uygulamalarına, sosyal medya platformlarından çevrim içi alışveriş sitelerine ve mobil uygulamalara kadar neredeyse her dijital etkileşimde potansiyel tehditlerle karşılaşabiliyor.

Bakanlık, son düzenlemeyle tüm bu olumsuzlukların önüne geçilmesini hedefliyor.

Bu kapsamda 1 Nisan 2016'da geçilen 4,5G'de işletmecilere şebeke ve haberleşme hizmetlerine ilişkin yatırımlarda, ilk 4 yıl en az yüzde 30, ikinci 4 yıl en az yüzde 40 ve üçüncü 4 yıl en az yüzde 45 yerli malı belgeli ürün kullanma yükümlülüğü getirildi.

Yapılan çalışmalarla 2016'da yüzde 1'ler seviyesinde olan yerlilik oranı, geçen yıl sonu itibarıyla yaklaşık yüzde 51'i buldu. Böylece 2028'de yüzde 45 yerlilik oranına ulaşma hedefi geçen yıl sonu itibarıyla geçilmiş oldu.

4,5G'de elde edilen deneyimle 5G'de yerlilik hedefi daha da artırıldı. Bu kapsamda, 1 Nisan 2026 itibarıyla geçilen 5G'de ilk yıl en az yüzde 50 yerlilik hedefi konuldu. Proje kapsamında ikinci yıl en az yüzde 55, üçüncü ve devam eden yıllarda en az yüzde 60 yerlilik sağlanması amaçlandı.

5G yetkilendirmesiyle getirilen yükümlülükler, 30 Nisan 2029'a kadar devam edecek.

İşletmeciler, bu tarihe kadar kuracağı 5G mobil özel şebekelerde radyo ünitesi yazılımından temel radyo ünitesine, çekirdek şebekeden transmisyon şebekesine kadar yatırımlarda teçhizatlarını 'Milli Haberleşme Ürünü' tanımına uygun ürünlerden sağlayacaklar.

4,5G'de yatırımcıların şebekeye ve haberleşme hizmetlerine ilişkin yatırımlarının en az yüzde 10'unu KOBİ'lerin Türkiye'de ürettiği ürünlerden karşılama yükümlülüğü konulmuştu.

5G'de ise hizmet ve altyapılara ilişkin yatırımların en az yüzde 15'ini bu işletmelerden karşılama kuralı getirildi.

Böylece haberleşme teknolojilerinde yerli üretimin kamu ve özel sektörle geliştirilmesi hedeflendi.

Bu çalışmalar kapsamında BTK'nin içinde bulunduğu koordinasyon toplantıları, proje çalıştayları, odak grup toplantıları gerçekleştiriliyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile BTK'nin desteğiyle kurulan Haberleşme Teknolojileri Kümelenmesince geliştirilen ve 'Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi Projesi' kapsamında prototipleri üretilen ürünlerin geliştirme süreçleri de devam ediyor.

Türkiye'nin yapay zeka alanında küresel aktörlere rakip çıkarabileceğini savunma sanayisindeki İHA başarısıyla örnekleyen Avdagiç, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın önemine dikkati çekerek, şöyle devam etti:

'Rekabetin anahtarı artık 'yapay zeka altyapıları, çip teknolojileri, veri işleme kapasitesi ve ileri teknoloji girişimleri' olarak öne çıkıyor. Milli egemenlik artık dijital egemenlikten geçiyor. Hedefimiz Türkiye'den de Anthropic ve OpenAI gibi aktörlere rakipler çıkarmak olmalı. Savunma sanayisindeki İHA'larda yakaladığımız küresel başarı, bunu da başarabileceğimizin en büyük delilidir. Türkiye, İHA gibi yüksek teknolojili ürünlerde dünyanın en büyük ihracatçılarından biri olmayı nasıl başardıysa, yapay zeka alanında da bunu başaracaktır. Cumhurbaşkanımız Erdoğan'ın açıkladığı Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı önemli bir başlangıçtır.'

İTO Başkanı Avdagiç, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İstanbul'u yapay zeka alanında Türkiye'nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisinin merkezi haline getirme, 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirme hedeflerine ulaşılması için gerekli desteği vereceklerini vurguladı.

Avdagiç, yapay zeka teknolojisine erişimin bir silah olarak kullanılmaya hazırlandığına dikkati çekerek, 2026 görünümünde öne çıkan en dikkati çekici vurgulardan birinin özellikle teknoloji ve yapay zeka yatırımları için kullanılan 'Micro is Macro (Mikro Makrodur)' yaklaşımı olduğunu bildirdi.

Şirket düzeyindeki mikro bir eylem ve yatırımın bile artık tüm ekonomiyi, piyasayı veya genel sistemi yani makroyu doğrudan belirleyebildiğini belirten Avdagiç, şöyle konuştu:

'Buna göre yapay zeka yatırımları artık yalnızca teknoloji şirketlerinin konusu değil, enerji talebini, kredi piyasalarını, kamu altyapı yatırımlarını ve küresel sermaye akımlarını etkileyen makro bir dinamik haline geldi. Yapay zeka teknolojisine erişimi bir silah olarak kullanmaya hazır ülke ve bloklar beklemeye başladı. Şurası açık ki dünyada yeni nesil savaş uçağı programları gibi yeni yapay zeka modelleri de bundan sonra sadece yakın müttefiklere açık olacak. Türkiye'nin geliştireceği yapay zeka modelleri ve konseptleri de bu sebeple büyük önem taşıyor. Ticaret savaşları kadar önemli yeni bir mücadele alanı da yapay zeka savaşları olacak.'

Avdagiç, Anthropic'in Mythos modelini kritik siber güvenlik açıklarını tespit edebilen bir sistem olarak tanıttığını, bu ayın başında erişimi seçilmiş Avrupa kurum ve şirketlerine genişlettiğini ancak hemen ardından ABD yönetiminin yasağıyla karşılaştığını anlatarak, 'ABD'de Trump yönetiminin en yeni yapay zeka modelleri Mythos ve Fable'a yabancı ülkelerden erişimi yasaklaması, yapay zekanın güvenlikten ekonomik güce kadar belirleyici olacağını açıkça ortaya koyuyor. Sadece Claude'un iki yeni modeli değil, OpenAI'ın GPT-5.5 modeli de benzer derecede gelişmiş olarak değerlendiriliyor. OpenAI, şu anda AB'nin siber güvenlik ajansı ENISA ve NATO'ya erişim izni verme sürecinde.' dedi.

Şekib Avdagiç, ABD yönetiminin Anthropic'in en yeni yapay zeka modelleri Mythos ve Fable'a yabancı ülkelerden erişimini yasaklamasının yapay zeka savaşlarının önemli bir aşamasını temsil ettiğini dile getirdi.

Savaş uçağı programları gibi yeni yapay zeka modellerinin de gelecek yıllarda sadece en yakın müttefiklere açık olacağını vurgulayan Avdagiç, 'Biz de ya Anthropic ve OpenAI gibi kendi modellerimizi geliştireceğiz, ki en doğrusu budur, ya da AB'nin ABD ile şu günlerde pazarlığını yaptığı 'güvenilir işbirliği' anlaşmaları bir zorunluluk olacak.' değerlendirmesinde bulundu.

İTO olarak 2018'den bu yana yürüttükleri dijitalleşme hamlesini yeni bir aşamaya taşıdıklarına işaret eden Avdagiç, şu ifadeleri kullandı:

'2018'den bu yana sürdürdüğümüz dijitalleşme hamlesini, 2026'da yapay zekayı 800 bin üyemizin iş süreçlerine entegre ederek yeni bir aşamaya taşıyoruz. 'Dijitalleşme ve Yapay Zeka: Veriden Değer Üretmek' temalı etkinliklerimizle bu sürece katkı sunarken; SoftITO, Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi (BTM) ve Teknopark İstanbul'dan oluşan teknoloji ekosistemimizle girişimcilikten inovasyona, eğitimden ticarileşmeye kadar yapay zek odaklı dönüşüme öncülük etmeyi sürdüreceğiz.'

Avdagiç, yapay zeka gibi kritik teknolojilerde bağımlılığı azaltmanın milli güvenlik tanımının içine girdiğini belirterek, ABD'li teknoloji şirketlerine olan bağımlılığı azaltmanın ve teknoloji egemenliğini artırmanın milli güvenlik tanımının içine çoktan girdiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıkladığı programın yapay zeka gibi kritik teknolojilerde bir şirkete veya üçüncü ülkelere bağımlı olmamak için önem taşıdığına dikkati çeken Avdagiç sözlerini şöyle tamamladı:

'Türkiye'nin önündeki yeni büyüme hikayesi teknoloji girişimciliği, yapay zeka yatırımları, yüksek katma değerli üretim ve küresel markalar üzerinden şekillenecek. Unutmayalım ki, bugün dünyada unicorn sayılarıyla, teknoloji ihracatıyla ve girişim sermayesi hacimleriyle öne çıkan ülkelerin ortak noktası, güçlü girişimcilik kültürü ve sürdürülebilir yatırım ekosistemleridir. Biz de bunu, sizlerle birlikte hayata geçirirsek, ülkemizi çok daha güçlü bir konuma taşımış olacağız. Bu değişimde ancak ve ancak 'veriyi yönetenler, teknolojiyi geliştirenler ve yapay zekayı ekonomik güce dönüştürenler' oyun kurucu aktörler olacaklar.'

Kablosuz yapısıyla öne çıkan sistem, kurulum aşamasında kablo çekimi, duvar kırımı, boya ve kapsamlı tadilat ihtiyacını ortadan kaldırıyor. Böylece oteller mevcut yapılarını bozmadan dijital DND sistemine geçiş yapabiliyor.

Özellikle faaliyetini sürdüren otellerde, kurulum sırasında oluşabilecek işçilik ve oda kapatma maliyetlerinin azaltılması işletmelere önemli avantaj sağlıyor. Sistem, kısa sürede ve temiz bir şekilde monte edilerek hizmete alınabiliyor.

Oda içindeki panel üzerinden 'Rahatsız etmeyin' seçeneğini aktif eden misafirlerin tercihleri kapı önündeki dış üniteye yansıyor. Bu durumda zil sistemi de kontrol edilerek gereksiz rahatsızlıkların önüne geçiliyor.

Misafirin 'Odamı temizleyin' talebi oluşturması halinde ise bildirim doğrudan dış panelde görüntüleniyor. Böylece kat görevlileri oda durumunu hızlı ve doğru şekilde takip edebiliyor.

Telcom tarafından yapılan açıklamada, kablosuz DND otel doorbell panelinin Türkiye'de bu alanda geliştirilen ilk ve tek yerli çözüm olduğu belirtildi.

Sistemin mevcut kartlı kapı kilitleri ve enerji kontrol üniteleriyle entegre çalışabildiği, bu sayede otellerin mevcut altyapılarını değiştirmeden teknolojik dönüşüm gerçekleştirebildiği ifade edildi.

Otel kapılarında uzun yıllardır kullanılan basılı 'Rahatsız etmeyin' kartlarının yerine dijital bildirim sistemi sunan çözüm, kağıt tüketiminin azaltılmasına da katkı sağlıyor.

Dış ünitede oda numarası ve otel logosunun yer alabilmesi ise koridorlarda daha modern ve kurumsal bir görünüm oluşturuyor.

Telcom Yönetim Kurulu Başkanı Osman Yücel, geliştirdikleri sistemin oteller için önemli avantajlar sunduğunu belirtti.

Yücel, 'Klasik sistemlerde kablo çekimi, duvar kırımı, tadilat ve işçilik maliyetleri işletmeler için ciddi bir yük oluşturabiliyor. Kablosuz DND panelimiz sayesinde oteller mevcut yapılarını bozmadan, odalarını uzun süre kullanıma kapatmadan ve ek tadilat maliyetine girmeden dijital sisteme geçebiliyor. Misafir mahremiyetini, operasyonel verimliliği ve kullanım kolaylığını aynı sistemde buluşturduk' dedi.

Yücel, yerli Ar-Ge çalışmalarıyla geliştirilen sistemin özellikle yenileme çalışması planlayan oteller için pratik ve sürdürülebilir bir alternatif sunduğunu da sözlerine ekledi.

Araştırmada, meşe ağaçlarının yaz ortasına kadar büyümeyi durdurmasına rağmen yılın ilerleyen dönemlerine kadar fotosenteze devam ettiği tespit edildi.

Fotosentez ile büyüme arasındaki ilişkinin sanılandan farklı şekilde ayrışabildiğini ortaya koyan araştırmada, özellikle kurak ve sıcak dönemlerde ağaçların büyümesi dururken fotosentezin bir süre daha devam ettiği, bu süreçte alınan karbonun önemli bir kısmının odun dokusunda depolanmak yerine yaprak, kök ve kısa ömürlü biyolojik süreçlerde kullanıldığı ya da yeniden atmosfere salındığı belirtildi.

Araştırmada, ormanların karbon alma kapasitesi ile karbonu odun gibi uzun ömürlü depolara aktarma kapasitesinin birbirine sıkı bağlı olmadığına işaret edilerek, iklim değişikliğiyle birlikte bu ayrışma artarsa, ormanlar fotosentez yapsa bile karbonu uzun süreli depolayamayabileceği vurgulandı.

Çalışmanın başyazarı Mukund Palat Rao, mevcut iklim modellerinin genellikle 'fotosentez varsa büyüme vardır' varsayımına dayandığını ancak bulguların bunun her zaman doğru olmadığını gösterdiğini söyledi.

Rao, sıcak ve kurak koşullarda büyümenin hızlı şekilde durduğunu, ancak fotosentezin daha düşük bir hızda da olsa devam edebildiğini belirtti.

Araştırmanın sonuçları, 'Science Advances' dergisinde yayımlandı.

Çalışmalara ilişkin açıklamada bulunan Prof. Dr. Köse, fiziksel hastaya ihtiyaç duymadan oluşturulan sistemle, yapay hasta modelleri (sentetik hastalar) üzerinden farklı tedavi senaryolarının değerlendirilebildiğini anlattı.

Yapay zeka ve dijital ikiz teknolojilerini bir araya getiren sistemin, tedavi süreçlerinin olası sonuçlarını önceden simüle ederek önemli veriler sunduğunu belirten Köse, sistemin aktif, araştırmacıların kullanımına açık olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Köse, sentetik hastalar üzerinden elde edilen bulguların gelecekteki tedavi yaklaşımlarına yön verebileceğine işaret ederek, 'Fiziksel hastalar olmadan, çocukluk çağı akut lösemisi gibi günümüzün en önemli, en kritik kanser türlerinden biri olan kanser araştırmaları odağında tedavi nasıl şekillenebilir? Çok farklı profillerde nasıl başarı veya riskler vardır? Sentetik hastalarda elde ettiğimiz bulgular yardımıyla geleceğin tedavi süreçlerini şekillendirecek bir sistem elde etmiş olduk.' diye konuştu.

Çalışma kapsamında, yaklaşık 1000 sentetik hasta üzerinden analizler gerçekleştirildiğini ifade eden Köse, derin öğrenme modelleri sayesinde ALL tedavisinin olası birçok farklı hasta profilindeki yansımasına dair bulgular elde ettiklerini ve kullanılma potansiyeli taşıyan iki ilacın tespit edildiğini söyledi.

Köse, bunların farklı hastalıkların tedavisinde kullanılan ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış ilaçlar olduğunu belirterek, yapılan simülasyonlarda söz konusu ilaçların mevcut tedavilere eklendiğinde olumlu sonuçlar verildiğinin görüldüğünü kaydetti.

Sistemin, hekimlerin yerine karar veren yapı olmadığını vurgulayan Köse, 'Hekimler, uzmanlar, bu sistemden aldıkları bulgularla verimli bir şekilde, zamandan kazanarak yeni araştırmaları tetikleyecek bulguları da kullanarak tedavi süreçlerini daha da iyileştirmiş olacak. İnsan-yapay zeka iş birliğini çok daha üst düzeye ulaştıran, geleceğin sağlık uygulamalarına da göz kırpan bir sistem.' dedi.

STING'in temelinde birbiriyle bağlantılı beş yapay zeka katmanı bulunuyor. İlk aşamada, 314 binden fazla ilaç-protein verisi üzerinde eğitilmiş derin öğrenme modeli, mevcut ilaçlar arasından ALL tedavisinde yeniden kullanılabilecek adayları tespit ediyor.

Sistem tarafından öne çıkarılan bileşikler, moleküler düzeyde güçlü bağlanma özellikleri göstermeleri nedeniyle umut vadeden adaylar arasında değerlendiriliyor.

Araştırmacılara, uluslararası standart tedavi protokolleri ve tamamen özgün tedavi protokolleri tasarlama imkanı sunan STING, farklı tedavi fazları üzerinden ilaç seçenekleri ve uygulama takvimlerinin belirlenmesine imkan sunuyor.

Sistem, oluşturulan tedavi planlarını hastanın yaşı, kilosu, genetik özellikleri, D vitamini düzeyi ve yaşam tarzı verileriyle birleştirerek 'farmakokinetik (FK) simülasyon'lardan geçiriyor.

Ardından devreye giren genetik algoritma, her hasta için en uygun ilaç dozlarını hesaplayarak, kişiselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına katkı sağlıyor.

Yapılan hesaplamalarla uygun tedavi süreçlerini öğrenen ve sentetik hasta modelleri oluşturabilen derin öğrenme modelleri, sistemin son aşamasında dijital ikiz tabanlı sentetik hastaların üretilmesini sağlıyor.

Türkiye'nin 6G hazırlıklarına değinen Oğul, 'Türkiye'de 2010'larda başladığımız AR-GE yatırımımız bugün çok ciddi 6G şebeke ve güvenlik odaklı sürüyor. Türkiye'yi sadece 5G'yi uygulayan bir ülke değil, 6G'de de lider ve teknoloji gelişimine katkıda bulunan ülkelerden biri yapmak için var gücümüzle çalışıyoruz.' dedi.

Oğul, 5G'yi 'ufuk' olarak nitelendirdiklerine işaret ederek, yapay zeka teknolojisinin de 6G'ye geçiş aşamasında doğal bir şekilde entegre olacağını anlattı.

Bu nedenle 5G konusunda Türkiye'nin attığı adımın kritik olduğunu vurgulayan Oğul, 'Türkiye, 5G'nin SA (Stand-Alone) ve NSA (Non-Stand-Alone) modlarını birlikte uygulayan dünyadaki ilk ülkelerden biri olarak 6G'ye geçişte çok ciddi bir avantaj yakaladı.' diye konuştu.

Oğul, mobil teknolojinin kurumlarda yaygın kullanımının 5G ile mümkün olacağına dikkati çekerek, bunun da madenden sağlığa, savunmadan enerjiye, ulaşımdan farklı iş kollarında daha güvenli ve efektif çalışma imkanı sağlayacağını dile getirdi.

Türkiye'de operatörlerle de anlaşmalar imzaladıklarını vurgulayan Oğul, şu değerlendirmeyi yaptı:

'Barselona'da imzaladığımız sözleşmeler kapsamında önümüzdeki dönemde AR-GE alanında işbirliklerimiz olacak. 6G'nin standartlarının belirlenmekte olduğu bu dönemde Türkiye'de müşterilerimizle, iş ortaklarımızla yapacağımız çalışmalar, 6G standartlarının belirlenmesine katkıda bulunmak açısından çok büyük önem arz ediyor. Bununla beraber 5G'nin de ileri uygulamalarını iş ortaklarımızla birlikte Türkiye'ye getirerek, halkımızın, endüstrilerimizin ve iş çevrelerimizin de hizmetine sunacağız.'

Oğul, yatırımların devam etmesinin kritik olduğunu belirterek, 5G'nin standartlarının sürekli revize edildiğini söyledi.

Bu revizelerle standartların 6G'ye giden yolunun hazırlandığına işaret eden Oğul, şöyle konuştu:

'Önümüzdeki dönemde iş ortaklarımızla, müşterilerimizle ve ekosistem oyuncularıyla işbirliği içinde ilerlemek, 5G'nin yeni standartlarının Türkiye'ye hızlıca gelmesi, adapte edilmesi ve farklı iş senaryolarının Türkiye'de uygulanması 6G'ye geçişi de hızlandıracaktır. Türkiye'nin 6G'ye geçişte yol haritasını hızlandırmak, ülkeyi 6G'ye hazırlamak ve 6G'de de söz sahibi ülkelerden biri yapmak için sektördeki bütün oyuncularla ve müşterilerimizle birlikte çalışmak çok önemli.'

Ericsson Avrupa Bölgesi Teknolojiden Sorumlu Başkan Yardımcısı Hanna Maurer Sibley de Türkiye'de 5G'nin hızlı yükselişinden ve benimsenmesinden son derece etkilendiğini dile getirdi.

Avrupa'nın geri kalanında bu sürecin çok uzun zaman aldığına dikkati çeken Sibley, şunları kaydetti:

'Dürüst olmak gerekirse biz daha erken başladık ama Türkiye geç başlamasına rağmen 5G adaptasyonunda son derece hızlı ilerliyor. Ayrıca 'standalone' (bağımsız) yapıyı başlattığınızı ve farklı kullanıcıların ihtiyaçlarına göre farklılaştırılmış bağlantı hizmetleri sunduğunuzu biliyorum. Hizmet kalitesi ve verilerin ağın üst katmanlarına ne kadar iyi iletildiği konusunda etkileyici işler çıkarılıyor. Türkiye, Avrupa için çok önemli. Ericsson bu yıl dünya çapında 150. yılını kutluyor, Türkiye'de ise 1890'dan beri varız. Türkiye bizim için çok köklü ve önemli bir bölge. Nüfusun büyüklüğü, teknolojideki ve yapay zekadaki gelişmelerin yanı sıra yerel AR-GE çalışmalarımız ve yerel üretimimizle birlikte Türkiye bizim için çok büyük ve önemli bir pazar olmaya devam edecek.'

Faaliyetine 2020 yılında başlayan Muğla'nın Ar-Ge ve inovasyon üssü olan Muğla Teknopark, sağladığı kurumlar vergisi muafiyeti, personel gelir vergisi stopajı istisnası, SGK prim desteği ve KDV istisnası gibi yasal avantajlar sayesinde girişimciler nezdinde bölgenin çekim merkezine dönüştü.

Girişimcilerin toplam 101 milyon TL tutarında muafiyetten yararlandığı 2025 yılı itibarıyla bünyesinde 45 firmaya ulaşan şirket, %100 doluluk oranına erişerek; yalnızca 2025 yılı içinde 46 yeni aday firma bölgede faaliyet göstermek üzere başvuruda bulundu.
Bölgemize yapılan Ar-Ge, yazılım ve tasarım projesi başvuruları, ilgili mevzuat uyarınca teşekkül ettirilen Proje Değerlendirme Komisyonu tarafından titizlikle inceleniyor.

Yönetim Kurulunun ticarileşme odaklı vizyonu doğrultusunda; ekonomik katma değer yaratma potansiyeli bulunmayan projelere onay verilmeyerek; doğrudan ihracat ve satış kapasitesine sahip, üniversite-sanayi iş birliğini somutlaştıracak ve öğrencilere staj ile istihdam imknı sağlayacak nitelikli girişimciler tercih ediliyor.

Uygulanan bu liyakat esaslı ve seçici kabul politikasının neticesinde; toplam ihracat hacmi 2023 yılı sonundan 2025 yılı sonuna kadar 6 kat arttırılarak, 2026 yılının ilk 6 aylık döneminde ise 4 katlık yeni bir sıçrama gerçekleştirildi.

Bir diğer kritik gösterge olan toplam satış tutarı ise 2023 yılı sonundan 2025 yılı sonuna kadar 5 kat artarak 288 milyon TL seviyesine ulaştı.

Bugün bölgemizde; başta yazılım olmak üzere savunma sanayii, havacılık, elektronik, enerji, kimya, tarım ve sağlık gibi 17 farklı sektörde yüksek teknolojili araştırma ve üretim faaliyetleri yürütülüyor. 2025 yılı sonu itibarıyla bölgemizde devam eden 76 adet projenin 16'sı doğrudan üniversite iş birliğiyle, 9'u ise yurt dışı menşeli firmalarla ortaklaşa hayata geçirildi.

Girişimcilerin ulusal ve uluslararası fonlara erişim kapasitesi de istikrarlı biçimde artarak, 2025 yılında 10 adet TÜBİTAK ve 3 adet Avrupa Birliği destekli proje bölgemizde başarıyla yürütüldü.

Muğla Teknopark, nitelikli istihdam yaratma misyonu doğrultusunda 2025 yılı sonu itibarıyla büyük çoğunluğunu bilgisayar, bilişim, yazılım ve elektrik-elektronik uzmanı Ar-Ge personelinin oluşturduğu toplam 239 kişiye istihdam sağladı.

Ayrıca, Ar-Ge ve tasarım personelinin yüksek motivasyonla çalışabilmesi amacıyla sosyal donatı alanlarında iyileştirmeler yapılarak; 2025 yılı içinde yeni toplantı salonları, sosyal alanlar ve modern ortak çalışma alanları faaliyete geçirildi.

Bölgemizde faaliyet göstermek isteyen aday girişimciler için kuluçka merkezi bünyesinde kapsamlı ve ücretsiz teknogirişim eğitim programları düzenleniyor.

Öte yandan, Şirket Yönetim Kurulunun 2026 yılında aldığı stratejik kararla; gençleri Ar-Ge ve inovasyona teşvik eden, yerli ve milli teknoloji ekosistemine kritik katkılar sunan TEKNOFEST yarışmalarına katılacak takımların projelerine malzeme desteği sağlamak üzere özel bir bütçe tahsis edildi.

Dijital obeziteyi çağın en büyük tehlikelerinden biri olarak niteleyen Evcimen, 'Telefonsuz kaldığınızda veya internet kesildiğinde kaygı durumu yaşıyorsanız, çeşitli platformlardaki dizi gibi içerikleri üst üste izliyorsanız, fotoğrafınızı çekip sosyal medyada paylaşıyor, yorum ve beğenileri sıklıkla takip ediyorsanız dijital obezite eğiliminde olduğunuzu söyleyebiliriz.' dedi.

Evcimen, dijital dünyanın her yaştan bireyi etkisi altında aldığını ancak sosyal medya, oyun gibi içeriklere en fazla maruz kalan kesimin ise gençler olduğunu dile getirerek, 'dijital dünya'ya doğan çocukların da risk altında olduğunu kaydetti.

Kişinin, 'dijital obez' olup olmadığını anlamak için bazı belirtilere ve davranış kalıplarına dikkat edilmesi gerektiğinden bahseden Evcimen, 'Özellikle dijital platformlardaki dizileri gece gündüz ayırt etmeden, zaman sınırlaması olmadan ve peş peşe, sıklıkla izlemek bireyde dijital obezitenin görünürlüğünü artırmaktadır hatta bir sezonu değil, tüm seriyi tüketmesi dijital obez olmanın en büyük göstergesidir. Burada sosyal medyada sürekli görünür olma, sayfayı yenileme gibi özellikleri de sıralayabiliriz.' diye konuştu.

Evcimen, dijital obezitede hangi dijital aracı ne amaçla ve ne kadar süreyle kullanıldığının önem arz ettiğine işaret ederek, 'Fiziksel obezitedeki yağ birikimi nasıl ki hantallığa ve çeşitli sağlık sorunlarına yol açıyorsa dijital obezitede de odaklanma, motive olamama, bir şeylerden çok çabuk sıkılma durumları görüyoruz. Sadece zihinsel değil, fiziksel etkilerini de görüyoruz. Boyun tutulmaları, ellerde uyuşma ve hissizleşmeyi tetikleyecektir. Artık yüz yüze iletişimden daha çok içerik, video ve emoji gönderimiyle hiç iletişime geçmeden de tatmin olabileceğiz.' ifadelerini kullandı.

Bireylerin dijital dünyada sağlıklı kalarak dijital obeziteyle başa çıkmalarında dijital okuryazarlığın önemine değinen Evcimen, dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesiyle dijital ortamın bilinçli ve güvenli kullanılabileceğini anlattı.

Evcimen, erken yaşlarda dijital araçlarla tanışan çocuklarda ailelerin, 'dijital ebeveynliği' (ebeveynlerin çocuklarının dijital dünyadaki deneyimlerini sağlıklı yönetmelerini sağlayan yaklaşım) benimsemesinin önemli olduğunu vurgulayarak, 'Çocukların dijital araçlarla erken yaşta tanıştığı düşünüldüğünde, ebeveynlerin çevrim içi ortamlarda sınırlar koyarak onları güvende tutmaları kritik rol oynamaktadır. Bunların dışında dijital diyet, dijital detoks gibi uygulamalar da söz konusudur. Telefonumuzdan gereksiz bildirimleri ve uygulamaları silerek, düzenli dijital molalar verip ekranda kalış süremizi sınırlandırarak, dijital diyet ve dijital detoks yaparak zihinsel sağlığımızı koruyabiliriz.' değerlendirmesinde bulundu.

Bilgi savaşı, eskiden gazete ve televizyon gibi kitle iletişim araçları üzerinden yapılırken dijital çağda sosyal medya aracılığıyla, yapay zekayla oluşturulan sahte içeriklerle yeni boyutlara taşınıyor.

Bu durum klasik propaganda yöntemlerini etkisiz hale getiriyor, gerçeğin bulanıklaşmasına ve kaynağın belirsizleşmesine yol açıyor.

Bu anlamda sosyal medya, özellikle çatışma dönemlerinde savaşın 'dijital cephesi' haline gelirken sahte içerikler, hakikat zeminini sarsıyor.

Uzmanlara göre, 'deepfake' ve diğer sahte içeriklerin hızla yaygınlaşmasındaki amaç, insanları tek bir yanlış hikayeye inandırmaktan ziyade hangi bilgilere güvenilebileceği konusunda genel belirsizlik yaratmak olabilir.

Avustralya merkezli RMIT Üniversitesi Bilgi Sistemleri ve İş Analitiği Bölümü'nden Öğretim Görevlisi Shahriar Kaisar, AA muhabirine, sosyal medya platformlarının çatışma dönemlerinde kamuoyunun algısını şekillendirmede önemli rol oynadıklarını belirterek, birçok kişinin bu ağları alternatif haber kaynağı olarak takip ettiğini söyledi.

Bu platformlarda yanlış bilginin çok hızlı şekilde yayılabildiği konusunda uyarıda bulunan Kaisar, bu durumun gerçeği yansıtmayan bazı bakış açılarının 'baskın görünmesine' neden olabileceğini dile getirdi.

Kaisar, 'Algoritmalar, genellikle kullanıcı etkileşimini en üst düzeye çıkarmak üzere tasarlandığından belirli anlatıları diğerlerine göre daha fazla öne çıkarabilir. Bu da duygusal açıdan güçlü, kutuplaştırıcı veya görsel olarak çarpıcı içeriklerin öne çıkarılma olasılığının daha yüksek olduğu anlamına gelir.' dedi.

Kaisar, sosyal medyada yapay zeka ve 'deepfake' gibi dijital araçlarla son derece gerçekçi ancak sahte ses ve video üreterek 'propaganda içeriklerini' hedefe uygun hale getirmenin mümkün olduğuna dikkati çekti.

Çatışma dönemlerinde birçok hükümetin sosyal medya platformları aracılığıyla kamuoyundaki algıyı şekillendirmeye ve kontrol etmeye çalıştığını belirten Kaisar, hükümetlerin kendi anlatılarını yayarak hem ulusal hem de uluslararası kamuoyunun durumu nasıl algıladığını etkilemeye çalıştıklarını söyledi.

Kaisar, yapay zekayla üretilen 'deepfake' videoların bu etkiyi daha da belirgin hale getirebileceğine işaret ederek şunları kaydetti:

'Bu araçlar, son derece gerçekçi görünen içerikler üretmek ve bunları topluluk içinde hızla yaymak için kötüye kullanılabilir, bu da sıradan kullanıcıların doğru ile yanlışı ayırt etmesini zorlaştırır. Her hükümet, bu tür araçları aynı şekilde kullanmasa da bunlar giderek daha geniş kapsamlı bir bilgi savaşının parçası haline geliyor.'

Kaisar, bilgi savaşının özellikle hız, ölçek ve teknoloji açısından son 25 yılda önemli ölçüde değiştiğine dikkati çekerek '2000'lerin başında en etkili kampanyalar, televizyon, gazete, basit internet siteleri ve e-postalar aracılığıyla yayılıyordu ancak bugün sosyal medya platformları, mesajlaşma uygulamaları ve yayın hizmetleri, bilgilerin neredeyse anında dünya çapında dolaşmasına olanak tanıyor ve algoritmik akışlar, çoğu zaman doğru olmaktan çok sansasyonel veya kutuplaştırıcı içerikleri öne çıkarıyor.' şeklinde konuştu.

Çok daha geniş bir aktör yelpazesinin 'işin içinde' olduğunu söyleyen Kaisar, çevrim içi topluluklar ve içerik üreticilerini örnek gösterdi.

Kaisar, gelecek 10 yılda bilgi savaşının geleneksel askeri harekatların önemli bir parçası haline gelebileceğine işaret ederek 'Deepfake ve diğer sahte içerikler o kadar yaygın hale gelebilir ki buradaki amaç, insanları tek bir yanlış hikayeye inandırmaktan ziyade hangi bilgilere güvenilebileceği konusunda genel bir belirsizlik yaratmak olabilir.' dedi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünce gölde yürütülen bilimsel çalışmaları desteklemek amacıyla oluşturulan merkezde, göl ve havzasını bilimsel yönden araştırma, doğa koruması ve eylem planlarına katkıda bulunma, biyoçeşitlilik araştırmaları yapma ve toplumu bilgilendirme gibi çalışmalar gerçekleştirilecek.

Burdur Öğrenci Teknoloji Festivali kapsamında kente gelen Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, Salda Gölü'nü ve bilim merkezini ziyaret etti.

Gezeravcı, Salda'nın yalnızca doğal güzelliğiyle değil uzay araştırmaları açısından da ilham verici bir yer olduğunu söyledi.

İlk defa Salda Gölü'ne geldiğini belirten Gezeravcı, 'Uluslararası uzay istasyonunda yer alan bütün astronotların gıptayla baktığı, uzay çalışmaları için büyük ilham kaynağı olan bir alan. Geleceğimizin teminatı olan kardeşlerimizin bilimsel alandaki farkındalıklarının yükseltilmesi ve uzay alanına ilişkin zihinlerinde somut resimlerin oluşturulması için herkesi bu alanı ziyaret etmeye davet ediyoruz.' dedi.

Bölgede düzenlenecek etkinliklerin bilimsel farkındalığı artıracağını vurgulayan Gezeravcı, Salda'nın gelecekte sadece doğal bir güzellik alanı değil aynı zamanda bilimsel keşiflere ev sahipliği yapan önemli bir merkez haline geleceğini kaydetti.

Salda'da gerçekleştirilecek bilim günlerinin koordinatörlüğünü yapan astronom Kadir Uluç ise Salda'nın özellikle Mars çalışmaları odağında önemli bir merkez haline geldiğini ifade etti.

Gölün doğal bir laboratuvar imkanı sunduğuna dikkati çeken Uluç, şöyle konuştu: 'Salda turizm açısından ön planda olan bir lokasyon. Biz bunun bilimsel tarafını da ön plana çıkartmak istiyoruz çünkü dünya açısından çok önemli. Dünya üzerinden başka bir gezegene gitmeye gerek kalmadan aslında o gezegen hakkında çalışma yapabileceğiniz ender yerlerden bir tanesi. Bu kapsamda bölgede bilim turizmine teşvik etmeye çalışıyoruz. Amacımız dünya bilim camiasının ilgisini buraya çekip bilimsel aktiviteleri burada artırmak.'

Bilim merkezine gelenlerin Mars ve göl arasındaki ilişkiyi görebileceğini anlatan Uluç, burada bilimsel çalışmalara da katkıda bulunabileceklerini belirtti.

'Salda Bilim Günleri' etkinliğinin haziranda yapılacağı bilgisini veren Uluç, şunları kaydetti: 'Bu etkinliğimiz iki ana unsurdan oluşuyor. Birincisi 'Salda'dan Mars'a Yaşamın İzini Sürmek' isimli çalıştayımız. Bu çalıştayın temel odağı aslında tamamen bilimsel çalışmalar konusunda bir ateşleyici unsur olabilmek. Bölge gençlerinin ve çocuklarının özellikle bilime olan ilgisini artırmak ve bu bilime olan ilgilerini aynı zamanda yaşadıkları bölgedeki göllerini de işin içine katarak nasıl daha efektif hale getirebilecekler. Bu kapsamda bilim şenliği düzenleyeceğiz.'

Uluç, bilim şenliği süresince öğrencilerin çeşitli bilimsel deneylere katılabileceklerini, akşam da arazide kurulacak teleskoplarla gökyüzünü gözlemleyeceklerini ve böylelikle biyoloji, kimya ve astronominin bir araya getirileceğini anlattı.

Salda Gölü'ndeki magnezyum karbonatların, Mars'taki Jezero Krateri'ndekilere benzerlik göstermesiyle NASA ve bilim dünyasının ilgisi bölgeye yönelmişti.

NASA'nın gönderdiği Perseverance aracının Mars'taki görevini sürdürdüğü süreçte, İstanbul Teknik Üniversitesi bilim insanlarının Salda Gölü ve Göller Bölgesi'ndeki kayaçları inceleyerek bu çalışmalara katkı sağladığı belirtilmişti.

Birçok oyuncu, hesabıyla ilgili riskleri ancak sorun yaşadığında fark ediyor. Hesaba erişememek, bağlı e-posta veya sosyal medya hesabının ele geçirilmesi, yanlış kişilere bilgi verilmesi ya da güven vermeyen yerlerden işlem yapılması, oyuncuların en sık karşılaştığı problemler arasında. Oysa bazı temel adımlar erken alınırsa bu risklerin büyük bölümü azaltılabiliyor.

Bu rehberde PUBG Mobile hesap güvenliğini adım adım ele alacağız. Ayrıca mevcut hesabını korumak isteyenlerle, yeni bir hesap seçerken daha bilinçli hareket etmek isteyenlere pratik bir yol haritası sunacağız.

Bir PUBG Mobile hesabının değeri sadece seviye veya rank ile ölçülmez. Hesapta bulunan skinler, kostümler, yükseltilmiş silahlar, geçmiş sezon başarıları, Royale Pass geçmişi ve koleksiyon öğeleri hesabı zamanla daha özel hale getirir. Hatta bazı oyuncular için duygusal tarafı da vardır; yıllardır kullanılan bir hesap kolay kolay gözden çıkarılmaz.

Bizce burada kritik nokta şu: Oyuncular çoğu zaman hesaplarının maddi veya manevi değerini küçümsüyor. Sonra bir güvenlik sorunu yaşandığında iş işten geçmiş oluyor. Hele ki hesabınızda nadir içerikler varsa, ekstra dikkat şart.

Bu yüzden hesap güvenliği sadece teknik bir konu değil, aynı zamanda oyuncu deneyiminin temel bir parçasıdır.

Hesabınızın ele geçirilmesi halinde kaybınız sadece giriş erişimi olmayabilir. Oyun içi ilerlemeniz, arkadaş listeniz, bağlı platformlarınız ve satın alımlarınız da riske girebilir. Bazen oyuncular, 'Nasıl olsa tekrar açarım' diye düşünüyor; ama pratikte bu her zaman kolay ilerlemiyor.

Aslında çoğu olay karmaşık hacker senaryolarından değil, basit ihmal zincirlerinden kaynaklanır. Kısa bir dikkatsizlik, uzun bir uğraşa dönüşebiliyor.

İlk ve en temel kural bu. Şifreniz başka platformlarda kullandığınız şifreyle aynı olmamalı. Doğum tarihi, telefon numarası, kullanıcı adı veya kolay diziler artık çok riskli. Şifre mümkünse uzun, karışık ve yalnızca bu hesap için özel olmalıdır.

Birçok oyuncu oyun hesabını korumaya çalışırken e-posta hesabını unutuyor. Oysa hesap kurtarma süreçlerinin çoğu e-posta üzerinden yürür. E-posta güvenli değilse, oyun hesabının güvenli olması da zorlaşır. Bu yüzden e-posta tarafında da güçlü şifre ve ek doğrulama kullanılmalı.

İki adımlı doğrulama, tek başına her şeyi çözmez ama ciddi bir güvenlik katmanı sağlar. Özellikle bağlı sosyal medya ve e-posta hesaplarında aktif olması gerekir. Birisi şifrenizi bilse bile, ek doğrulama olmadan hesabınıza erişmesi çok daha zor hale gelir.

PUBG Mobile hesapları bazen farklı giriş yöntemleriyle ilişkilendirilir. Kullanmadığınız veya artık güvenmediğiniz bağlantıları gözden geçirmek faydalıdır. Gereksiz bağlantılar ne kadar azalırsa, olası açık yüzeyi de o kadar daralır.

'Bedava UC', 'özel skin hediyesi', 'hesabınız doğrulanacak' gibi ifadelerle gelen bağlantılar çok sık kullanılır. Bir oyuncunun heyecanını hedef alırlar. Açıkçası bu tür bağlantıların önemli kısmı veri toplamak için hazırlanır. Resmî görünmesi, güvenli olduğu anlamına gelmez.

Arkadaş, takım arkadaşı, aracı olduğunu söyleyen biri ya da sosyal medya üzerinden yazan bir kullanıcı... Fark etmez. Giriş bilgileri, doğrulama kodları ve bağlı hesap ayrıntıları paylaşılmamalı. 'Bir bakıp çıkacağım' cümlesi sandığınızdan daha pahalıya patlayabilir.

Hesabınızda olağan dışı bir durum seziyorsanız hemen kontrol edin. Tanımadığınız cihazlar, beklenmedik oturumlar veya profil ayarlarında habersiz değişiklikler varsa hızlı hareket etmek gerekir. Güvenlikte geç fark etmek, çoğu zaman en büyük sorundur.

Bazen hesap ele geçirilmeden önce küçük sinyaller verir. Oyuncuların önemli kısmı bu işaretleri görmezden geliyor. Oysa aşağıdaki belirtiler ciddiye alınmalı:

Bu tür durumlarda sakin kalmak önemli, ama hızlı olmak daha da önemli. Önce şifreleri güncellemek, sonra bağlı hesapları kontrol etmek ve mümkünse ek koruma adımlarını devreye almak gerekir.

İlk refleks panik oluyor, normal. Fakat burada dağınık hareket etmek yerine net bir sıra izlemek daha doğru olur. Bizim önerimiz şu şekilde:

Burada önemli olan, hesabın gerçek sahibi olduğunuzu kanıtlayabilecek bilgileri düzenli tutmaktır. Eski işlem kayıtları, bağlı platform geçmişi ve hesabın kullanım alışkanlığı çoğu zaman kritik hale gelir.

Bazı oyuncular sıfırdan başlamak istemez. Bunun nedeni gayet anlaşılır: zaman kazanmak, daha iyi içeriklere sahip olmak, belirli skin veya koleksiyon öğelerine daha hızlı ulaşmak. Ancak burada aceleyle karar vermek büyük hata olabilir.

Bir hesap seçerken sadece görünüşe bakılmaz. Hesabın açıklaması, içerik detayları, teslim süreci, işlem güveni ve satıcı tarafındaki genel güven unsurları dikkatle değerlendirilmelidir. Çünkü iyi görünen bir hesap, zayıf bir işlem süreciyle tüm avantajını kaybedebilir.

Eğer oyun içi ilerleme, skin koleksiyonu veya rank seviyesi gibi kriterleri değerlendirerek seçeneklere bakmak istiyorsanız, PUBG hesap kategorisini incelemek, ne tür hesapların hangi oyuncu profiline hitap ettiğini görmek açısından oldukça pratik olabilir.

Bu bölüm önemli çünkü birçok oyuncu yalnızca 'kaç skin var?' sorusuna odaklanıyor. Oysa daha bilinçli bakılması gereken birkaç temel başlık var:

Silah skinleri, kostümler, araç görünümleri ve özel etkinlik öğeleri hesap değerini doğrudan etkiler. Ancak sayısal çokluk tek başına yeterli değildir; nadirlik ve oyuncunun gerçekten kullanacağı içerikler daha belirleyicidir.

Rekabetçi oynamayı seven biri için rank seviyesi önemli olabilir. Ama yalnızca yüksek rank görüp karar vermek doğru olmaz. Hesabın genel yapısı ve oyuncunun oyun tarzıyla uyumu da düşünülmelidir.

Hesabın işlem sürecinde sorun yaşamayacak biçimde düzenlenmiş olması önemlidir. Aksi halde satın alma sonrası stresli bir deneyim yaşanabilir. Güvenli süreç, hesabın kendisi kadar önemlidir.

Açıkçası bazen oyuncular çok düşük bütçeyle çok yüksek beklentiye giriyor. Bu da yanlış karar doğuruyor. Hesabın sunduklarıyla bütçenin dengeli olması, daha memnun edici sonuç verir.

Gördüğümüz kadarıyla en yaygın hatalar genelde teknik değil, davranışsal. Yani oyuncu kendi eliyle riski büyütüyor. En sık karşılaşılan örnekler şunlar:

Bunlar küçük gibi görünür. Değil. Özellikle oyun topluluklarında sosyal mühendislik çok etkili çalışır; insanlar teknik açık bulmaktan çok, oyuncuyu ikna etmeye çalışır.

Bir oyuncu için mesele sadece oyuna girmek değil, süreç boyunca rahat hissetmektir. Güven veren bir platform, işlem adımlarının daha net anlaşılmasını sağlar; seçenekleri karşılaştırmayı kolaylaştırır ve karar verme sürecini daha kontrollü hale getirir. Hele ki hesap kategorilerinde farklı alternatifleri görmek isteyen oyuncular için bu fark ciddi biçimde hissedilir.

Bu noktada Eldorado, PUBG Mobile ile ilgilenen kullanıcıların farklı seçenekleri inceleyebileceği, işlem mantığını daha düzenli biçimde değerlendirebileceği bir yapı sunması açısından dikkat çekebilir. Özellikle hesabına değer veren, zaman kazanmak isteyen veya daha planlı karar vermek isteyen oyuncular için kontrollü hareket etmek her zaman daha mantıklıdır.

Bazen uzun anlatımlar yerine kısa bir kontrol listesi daha işe yarar. Kaydedip ara ara dönülebilecek türden bir liste bırakmak istedik:

Bu sorulardan birkaçına bile net 'emin değilim' diyorsanız, bugün küçük bir kontrol yapmak iyi fikir olabilir. Sonra bakarım denilen güvenlik işleri, genelde en yanlış zamanda karşımıza çıkar.

PUBG Mobile'da hesap güvenliği artık yan konu değil, oyunun doğal bir uzantısı. Çünkü emek verdiğiniz her içerik, her sezon ilerlemesi ve her koleksiyon öğesi hesabınızı daha kıymetli hale getiriyor. Bu değeri korumak için de temel güvenlik alışkanlıklarını ciddiye almak gerekiyor.

Bizce en doğru yaklaşım şu: önce mevcut hesabınızı mümkün olduğunca sağlam koruyun, ardından yeni bir hesap ya da farklı bir seçenek değerlendirecekseniz bunu bilinçli ve kontrollü şekilde yapın. Acele etmek yerine doğru bilgiyle ilerlemek, uzun vadede çok daha az sorun çıkarır.

Sonuçta hepimiz oyunun keyfini sürmek istiyoruz; güvenlik problemleriyle uğraşmak için değil, iyi bir deneyim yaşamak için oynuyoruz.

Güçlü ve benzersiz şifre kullanmak, bağlı e-posta hesabını korumak, iki adımlı doğrulamayı açmak ve şüpheli bağlantılardan uzak durmak en temel adımlardır.

Hesabın içindeki skinler, rank seviyesi, koleksiyon değeri ve oyuncunun zaman yatırımı hesabı cazip hale getirir. Çoğu olay zayıf şifre veya veri paylaşımı nedeniyle yaşanır.

Şifrenin çalışmaması, tanımadığınız giriş bildirimleri, ayarlarda değişiklik, bağlı hesaplarda farklılık veya sizin yapmadığınız oyun içi hareketler önemli işaretlerdir.

Evet. Şifre güçlü olsa bile bağlı e-posta veya sosyal medya hesabı zayıfsa risk devam eder. Güvenliği bütün olarak düşünmek gerekir.

Evet, çok gereklidir. Tek başına her sorunu çözmese de hesabınıza izinsiz erişimi ciddi ölçüde zorlaştırır.

En büyük hata, hesap güvenliğini sadece oyun içi şifre sanmaktır. Oysa e-posta, bağlı platformlar ve davranış alışkanlıkları da en az şifre kadar önemlidir.

Hemen şifrelerinizi değiştirin, bağlı hesapları kontrol edin, mümkünse tüm aktif oturumları kapatın ve ek doğrulama adımlarını devreye alın.

Hayır. Skin içeriği önemli olsa da işlem güveni, hesap detayları, açıklama netliği ve genel beklenti uyumu da değerlendirilmelidir.

Hayır. Kısa süreli bile olsa giriş bilgilerini paylaşmak hesabı riske atar. En büyük sorunlardan biri zaten güven ilişkisi üzerinden yaşanır.

Çünkü çoğu kurtarma ve doğrulama süreci e-posta üzerinden yürür. E-posta ele geçirilirse oyun hesabı da tehlikeye girer.

Evet, yaratabilir. Kullanmadığınız cihazlarda açık kalan oturumlar güvenlik açığı oluşturabilir. Düzenli kontrol faydalıdır.

Kesin bir süre şart değil ama düzenli aralıklarla şifre, bağlı hesaplar, aktif cihazlar ve doğrulama ayarlarını gözden geçirmek akıllıca olur.

Konferanslara başkanlık yapan Prof. Dr. Ali Gencer, AA muhabirine, süperiletkenlikten kuantum malzemelere uzanan alanların en güncel araştırmalarının Fethiye'de tartışıldığını söyledi.

Gencer, on paralel salonda yürütülen oturumlarda süperiletken ve manyetik malzemelerin atom düzeyindeki davranışından, kuantum bilgisayarlarına temel oluşturacak yeni malzemelere ve enerji kayıplarını ortadan kaldıracak iletim teknolojilerine kadar pek çok başlık ele alındığını kaydetti.

Kuantum bilgisayarların da konferansın en yoğun ilgi gören başlıkları arasında olduğunu belirten Gencer, 'Bu alanda düzenlenen panel tartışmalarında, kuantum bilgisayarlarda son yıllarda kaydedilen ilerlemeler ve önündeki teknik zorluklar ele alındı.

Yüksek kapasiteli kuantum bilgisayarların hayata geçirilmesine yönelik sunumlarda daha kararlı kuantum bitleri (qubit), bunları kontrol eden süperiletken elektronik sistemler ve büyük ölçekli kuantum işlemcilerine geçiş için aşılması gereken temel sorunlar tartışıldı.' dedi.

Gencer, konferanslarda Türk bilim insanlarının da kendi alanlarındaki çalışmalarını paylaştığını anlattı.
Genç bilim insanlarının sunumlarının alanın geleceğine ışık tuttuğunu belirten Gencer, 'Viyana Teknoloji Üniversitesi'nden Dr. Sabri Koraltan, yeni nesil manyetik bilgi depolama için aday görülen sarmal manyetik yapılar (skirmiyonlar) üzerine, Barselona Özerk Üniversitesi'nden Dr. Irena Spasojevic ise düşük güç tüketen yeni hafıza teknolojileri üzerine araştırmalarını paylaştı.' ifadelerini kullandı.

Meta'nın, yapay zeka projelerine ayırdığı bütçeyi önemli ölçüde artırdığı, bu kapsamda hem 8 bin kadar çalışanını işten çıkarma hem de bazı açık pozisyonları doldurmama kararı aldığı belirtildi.

Meta'nın Üst Düzey Yöneticisi (CEO) Mark Zuckerberg, ocaktaki açıklamasında, yapay zeka temelli sistemleri yoğun şekilde kullanan çalışanların verimliliğinin arttığını gözlemlediklerini vurgulamıştı.

Zuckerberg, '2026 yılı, yapay zekanın çalışma biçimlerimizi radikal şekilde değiştireceği bir yıl olacak.' demişti.

Elektronik atığın azaltılması ve doğal kaynakların daha verimli kullanılmasının sağlanmasının amaçlandığı yeni kurallarla, cihazların kullanım ömrünün uzatılması ve tüketicilerin ürünlerini daha uzun süre, daha düşük maliyetle kullanabilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda 'kullan-at' modelinden uzaklaşılarak tamir edilebilirlik, yeniden kullanım ve geri dönüşümü esas alan daha sürdürülebilir bir üretim ve tüketim sistemi kurulması amaçlanıyor.

Kademeli geçiş sürecinin ilk adımı 2025 yılında atılırken, bu tarihten itibaren AB'de satılan akıllı telefonlar için daha sıkı dayanıklılık ve tamir edilebilirlik kriterleri uygulanmaya başlandı.

Üreticilere, yedek parçaları ürün modelinin AB pazarındaki satışının sona ermesinden itibaren en az 7 yıl boyunca erişilebilir kılma, tamir kılavuzlarını erişilebilir hale getirme ve bağımsız tamir hizmetlerini engellememe yükümlülükleri getirildi. Ayrıca bataryalar için en az 800 şarj döngüsünden sonra dahi başlangıç kapasitesinin yüzde 80'inin korunması şartı getirildi.

Bu düzenlemelerin ikinci ve en çarpıcı aşaması ise 2027'de devreye girecek. 18 Şubat 2027'den itibaren piyasaya sürülecek yeni akıllı telefonlarda bataryanın kullanıcı tarafından çıkarılabilir ve değiştirilebilir olması gerekecek. Böylece kullanıcılar, batarya değişimi için teknik servise gitmek zorunda kalmadan basit ve kolay erişilebilir aletlerle bu işlemi kendileri yapabilecek.

Bu değişimin, eski tip cep telefonlarındaki gibi arka kapağı açarak pili çıkarma modeline birebir dönüş anlamına gelmesi beklenmiyor.

Üreticiler, su ve toza karşı dayanıklılık ile ince tasarımı korumayı hedefliyor. Yeni nesil cihazlarda daha modern ve güvenli tasarımların öne çıkması, bataryanın ise daha az yapıştırıcı kullanılan ve standart vida girişleri bulunan, daha kolay erişilebilir bir yapıya kavuşturulması öngörülüyor.

AB'nin bu adımla ulaşmak istediği temel hedeflerin başında elektronik atıkların azaltılması geliyor. Her yıl milyonlarca akıllı telefon yalnızca batarya performansı zayıfladığı için değiştirilirken, bu durum çevre üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor. Bataryanın kolayca değiştirilebilmesi sayesinde cihazların kullanım süresinin birkaç yıl daha uzaması ve böylece atık miktarının azalması amaçlanıyor.

Düzenleme, tüketici açısından da önemli avantajlar sunuyor. Mevcut durumda batarya değişimi çoğu zaman maliyetli ve zahmetli bir süreç iken yeni sistemle birlikte kullanıcıların cihazlarını daha uzun süre kullanabilmesi ve tamir maliyetlerinin düşmesi bekleniyor. Bu da uzun vadede yeni cihaz satın alma ihtiyacını geciktirerek tüketicilere ekonomik katkı sağlayacak.

AB'nin akıllı telefonlara yönelik yeni dayanıklılık, tamir edilebilirlik ve batarya değişimi düzenlemelerinin ekonomik etkisinin de dikkati çekici boyutta olması bekleniyor. AB Komisyonu, daha uzun ömürlü ve tamir edilebilir cihazlar sayesinde tüketicilerin 2030 yılına kadar toplamda 20 milyar avroya yakın tasarruf edebileceğini öngörüyor.

Öte yandan, düzenleme, teknoloji üreticileri açısından da önemli bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Başta Apple ve Samsung olmak üzere büyük üreticilerin AB piyasasına yönelik cihaz tasarımlarını yeniden gözden geçirmesi gerekecek. Son yıllarda yaygınlaşan kapalı ve yapıştırıcı ağırlıklı tasarımlar yerine, daha kolay açılabilen ve tamir edilebilirliği artırılmış modellerin geliştirilmesi bekleniyor.

Düzenleme her ne kadar AB pazarını kapsasa da etkilerinin küresel ölçekte hissedilmesi bekleniyor. Teknoloji şirketleri, farklı bölgeler için ayrı donanım üretmek yerine maliyet ve operasyonel verimlilik nedeniyle tek tip tasarıma yöneliyor. Bu durum, Avrupa'da yürürlüğe giren standartların dünya genelinde yaygınlaşmasına yol açıyor.

Benzer bir süreç daha önce USB-C standardında yaşanmıştı. AB'nin ortak şarj girişini zorunlu kılan düzenlemesi sonrası birçok üretici, yalnızca Avrupa'ya özel ürün geliştirmek yerine küresel ölçekte USB-C'ye geçiş yaptı. Böylece Avrupa merkezli bir düzenleme, fiilen dünya çapında standart haline geldi.

Yeni düzenlemeler özelinde de benzer bir etkinin ortaya çıkması ve AB'de belirlenen kuralların küresel teknoloji üretimini şekillendirmesi bekleniyor.

Aynı misyon kapsamında uzaya fırlatılan teknolojiler arasında Türk şirketi Qubitrium tarafından geliştirilen QubitCore da yer aldı. Uzay tabanlı kuantum iletişim görevleri için tasarlanan bu teknoloji, küp uydu uyumlu kuantum anahtar dağıtım sistemi olarak görev yapıyor.

Kuantum fiziğine dayanan, kırılması zor, hızlı ve güvenli bir iletişim altyapısı oluşturmayı hedefleyen şirket, çalışmalarını İstanbul'daki merkezinde yürütüyor.

Qubitrium Kurucusu Dr. Kadir Durak, yaptığı açıklamada, kuantum alanındaki çalışmalarının 2008 yılına uzandığını, şirketin ise 2020'de kurulduğunu belirterek, 'Ekibimiz çok genç bir ekip. Şu anda 24 kişiyiz. Hollanda'da bir şubemiz var. Ekibin yarısı üniversiteden öğrencilerim. Akademik çalışma yaparken istediğimiz kabiliyetlere sahip insanlar yetişmiş oluyor. Onlarla yolumuza devam ediyoruz' dedi.

Kuantum algılama ve kuantum haberleşme alanlarında ürünler geliştirdiklerini anlatan Durak, dağıtımlı kuantum hesaplama alanına yönelik çözümler üzerinde de çalıştıklarını ifade etti.

Durak, uzayda çalışan bir ürünün ticari olarak sunulabilmesi için uzay geçmişinin önemli olduğuna işaret ederek, bu kapsamda teknolojilerini uzaya göndererek gerekli referansı oluşturduklarını söyledi.

Bir sonraki aşamada kuantum internet ile algılama, haberleşme ve dağıtımlı kuantum hesaplama alanlarında bütünleşik bir yapı kurmayı hedeflediklerini belirten Durak, 'Bunun için uzayda bir dolanıklık kaynağına ihtiyacınız var. Yaptığımız şey uzayda dolanıklık kaynaklarını çalıştırarak dünyaya fotonları, yani ışık parçacıklarını iletmek' dedi.

Dünya genelinde çok sayıda kuantum teknolojisi şirketi bulunduğunu ifade eden Durak, şunları kaydetti:

'Biz farklı olarak, ağırlık, hacim ve elektrik güç ihtiyacı açısından kuantum teknolojisini minimize edip ticari olarak daha düşük maliyetle uzaya gönderilebilir hale getiriyoruz. Uzun vadede bir ağ kurarak kuantum interneti gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Küresel kuantum interneti kurabilmenin yolu küp uydu teknolojisini kullanmak. Starlink projesinin kuantum versiyonunu yapmaya çalışıyoruz. Kuantum internetin kurulabilmesi için gerekli teknolojileri geliştirip ticarileştiriyoruz.'

Durak, yakın zamanda yeni bir projeye başladıklarını belirterek, 'Uzay tabanlı kuantum bellek geliştiriyoruz. Bunu da yine bir fırlatmayla taçlandırmak istiyoruz. AR-GE sürecinin sonunda QubitCore gibi ticari bir ürün haline getirmeyi hedefliyoruz' diye konuştu.

Hollanda'nın Devlet Araştırma Enstitüsü ile işbirliklerine değinen Durak, 'Farklı araştırma enstitüleri erişilebilir görüyorlar ve bu teknolojiyi bizden satın alıyorlar. Kendi görev yüklerini, kuantum işlerini geliştirip fırlatıyorlar. Bundan sonra yine uzaya faydalı yük fırlatma hedeflerimiz var ama biz kendimizi sürekli uydu fırlatan bir firma değil, uydu fırlattıran ve bunun için kuantum modüllerini sağlayan firma konumunda görüyoruz' ifadelerini kullandı.

Geçen ay uzaya fırlatılan QubitCore'un 30 farklı alt modülden oluştuğuna dikkati çeken Durak, sözlerini şöyle sürdürdü:

'QubitCore'da 8 tane tek foton detektörü var. Normalde bir tek foton detektörü oldukça büyük bir modüldür ve ağırlığı 1 kilogramın üzerindedir. Bizim toplam modülümüz o ağırlıkta. Her bir detektörü baş parmak boyutlarına indirdik. Minyatürize edip modüler yapıda birçok modülü birleştirip uzaya gönderdik ve şu an tamamını test ediyoruz. Fırlatmayı maliyet etkin hale getirmedikçe kuantum internet gerçekleşmez. Ticari örneklere odaklandığımızda teknolojimizle dünya genelinde bu alanda öne çıkıyoruz.'

Durak, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı başta olmak üzere bazı savunma firmalarıyla işbirliği gerçekleştirdiklerini belirterek, 'NATO da kuantum teknolojisine ilgi gösterdi ve derin teknolojiler için DIANA isimli bir program başlattı. Biz de NATO'nun desteklediği firmalardan bir tanesiyiz' değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'de kuantum teknolojilerine yönelik ilginin arttığını vurgulayan Durak, savunma, telekomünikasyon, enerji ve finans gibi farklı sektörlere yönelik çözümler geliştirdiklerini ifade etti.

Durak, 'Yakın zamanda Türk Telekom'la bir anlaşmamız oldu. Kuantum çözümlerini uygulamak isteyen ve 6G üzerine çalışan AR-GE ekipleriyle işbirliklerimiz sürüyor. Güvenli haberleşme ağları üzerine ürün geliştirme odaklı çalışmalar yürütüyoruz' dedi.

NATO etkinliği kapsamında dronlarla kuantum haberleşme demosu gerçekleştirdiklerini dile getiren Durak, sözlerini şöyle tamamladı:

'Dronlarla dolanıklık dağıtımı yaptık. Bu kapsamda sürü dronlarla sahada kullanılabilecek bir teknoloji geliştirmeye odaklanıyoruz. Dronların kullanımında kesintisiz haberleşme gerekiyor. Haberleşme kesildiğinde dron kontrolden çıkabiliyor. Bunu engellemek için şu anda fiber çözümler kullanılıyor ancak bu ideal bir yöntem değil. Kuantum haberleşme ile bu sorunu aşmak mümkün. Savunma alanında yürüttüğümüz kuantum LİDAR projesi de bu ihtiyaca çözüm sunuyor.'

Vatandaşlar, 'BTK Online Tüketici Şikayet Sistemi' üzerinden mobil iletişim, internet sağlayıcılığı, uydu, sabit telefon ve Kablo TV gibi hizmetlere yönelik şikayetlerde bulunabiliyor.

Bu kapsamda söz konusu sisteme 2024'te 183 bin 823 şikayet bildirilirken, bu sayı geçen yıl 268 bin 94'e çıktı.

Hizmet bazında geçen yılın tamamında en fazla şikayet, 124 bin 228 ile internet servis sağlayıcılığı alanında geldi.

Mobil iletişim kategorisi de aynı dönemde 119 bin 607 şikayet ile ikinci sırada yer aldı.

BTK'ye geçen yılın tamamında uydu platform hizmetlerine yönelik 11 bin 442, sabit telefon hizmetlerine yönelik 10 bin 811 ve Kablo TV hizmetleri konusunda 2 bin 6 şikayet ulaştı.

İnternet hizmetlerinde en fazla şikayet 'bağlantı ve hizmet kalitesi' alanında iletildi.

Mobil iletişim sektöründe şikayetler 'taahhütname, cezai şart ve cayma bedeli' konusunda yoğunlaşırken, uydu platform hizmetinde en fazla şikayet 'faturalandırma' alanında geldi.

Sabit telefon hizmetinde 'abonelik işlemleri', Kablo TV hizmetinde de 'bağlantı ve hizmet kalitesi'ne ilişkin şikayetler öne çıktı.

2026 yılına ait güncel akademik veriler ışığında, mesleğin geleceğine dair önemli değerlendirmelerde bulundu. Akademik araştırmaların 2025-2026 yıllarına ait bulgularına dikkat çeken Büker, üretken yapay zekanın profesyonel görüntü kalitesinde yüzde 95,69'luk bir doğruluk oranına ulaştığını ifade ederek: 'Nisan 2025'te Nature'da yayımlanan çalışmalar gösteriyor ki; yapay zeka artık yalnızca yardımcı bir araç değil, doğrudan bir alternatif ortak haline gelmiştir. Midjourney v7 ve Gemini gibi araçlar, tasarımcıya eskiden mümkün olmayan bir kontrol ve esneklik alanı sağlıyor' dedi.

Yapay zekanın yükselişinin tasarımcılar için hem fırsat hem de zorluk barındırdığını ifade eden Büker, teknik becerinin tek başına ayırt edici değerini kaybettiği bir döneme girildiğini vurguladı. Uzmanların bu dönüşümü 'uyum sağlanmazsa tehdit' olarak tanımladığını belirten Büker, mesleki rollerdeki değişimi şu sözlerle açıkladı: 'Yapay zeka tasarımcının yerini almayacak, ancak iş yapma biçimini kökten değiştirecek. Tasarımcı artık problemi tanımlayan, kavram üreten ve görsel dili belirleyen bir stratejist konumuna taşınıyor. İşin üretimini ise tasarımcının yönlendirdiği algoritmalar üstleniyor.'

Tüketici alışkanlıklarına da değinen Prof. Dr. Nalan Büker, 2025 tarihli güncel araştırmaların çarpıcı bir gerçeği ortaya koyduğunu söyledi. Tüketicilerin, kaynağı tamamen yapay zeka olan görsellere, insan eliyle yapılmış işler kadar güvenmediğini belirten Büker, 'İnsan eliyle yapılmış işler hala daha yüksek güven ve değer üretiyor. Asıl değer artık 'kim yaptı?' sorusunda değil, 'kim yönetti?' sorusunda gizli,' dedi.

Genç tasarımcıların bu teknolojiye uyum kapasitesinin oldukça yüksek olduğunu gözlemlediklerini belirten Dekan Büker, eğitim kurumlarının üzerine düşen sorumluluğu ise şöyle özetledi: Yapay zeka bir 'kolay yol' değil, öğrenmeyi genişleten bir araç olmalı. Öğrenciler yapay zeka kullanımını açıkça belirtmeli; etik ve telif konuları eğitimin ayrılmaz parçası haline gelmeli.

Yapay zeka çıktıları nihai sonuç değil, sürecin ham malzemesi olarak görülmeli.
Prof. Dr. Nalan Büker, değerlendirmesini şu kritik uyarıyla noktaladı: 'Görsel iletişim mesleğinin geleceğinde, yapay zekayı ustalıkla kullananlar yükselirken; teknolojiye direnenler mesleğin dışında kalabilir. Tehdit teknolojinin kendisi değil, değişime kapalı olmaktır.'

Buna göre, 50 yılı aşkın sürenin ardından Ay'a ilk insanlı yolculuğu yapan 4 kişilik mürettebat, 7 Nisan'da Ay'ın yer çekiminin Dünya'ya göre daha baskın hale geldiği 'etki alanından' çıktı.

Görev süresince Ay'ın etrafında tur atarak bu uydunun daha önce görünmeyen kısmını görüntüleyen ekip, Dünya'ya dönüşleri için hazırlıkları başlattı.

Ekip, son günlerinde, güncel hava durumu ile Dünya'ya giriş zamanlamasını gözden geçirecek ve iniş sonrası operasyonlar üzerinde çalışacak.

Mürettebatı taşıyan Orion uzay aracı, yerel saatle 10 Nisan 17.07'de (Türkiye saatiyle 11 Nisan 03.07) California eyaletinin San Diego kenti açıklarında Pasifik Okyanusu'na iniş yapacak.

İnişten sonraki iki saat içinde mürettebat, uzay aracından çıkarılarak helikopterlerle USS John P. Murtha gemisine taşınacak ve orada tıbbi incelemeye tabi tutulacak.

Valencia Üniversitesinden araştırmacılar, basılı materyallerden okumanın dijital formatta okumaya kıyasla anlama ve kavrama becerilerini ciddi oranda geliştirdiğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, buna örnek olarak 10 saat boyunca basılı kitap okuyan bir öğrencinin metni anlama düzeyinin, aynı süreyi dijital cihazlarda okuyarak geçiren bir öğrenciye kıyasla 6 ila 8 kat daha yüksek olduğunu belirtti.

Dijital metinlerde 'tarayarak' okumanın daha yaygın olduğunu kaydeden araştırmacılar, dolayısıyla bu durumun okuyucunun anlatının içine tam olarak dalamamasına ya da bilgilendirici bir metindeki karmaşık ilişkileri tam olarak kavrayamamasına yol açabileceğine işaret etti.

2000-2010 yıllarında İsveç'teki okullarda öğrencileri dijital dünyaya hazırlamak amacıyla basılı kitapların yerini dizüstü bilgisayarlar aldı. Ancak bu değişim, 2000 yılında Avrupa'nın en yüksek okuma standartlarına sahip olan İsveç'in okuryazarlık düzeyinde düşüşe yol açtı. 2012'de 15 yaşındaki öğrencilerin matematik ve fen okuryazarlığı da en düşük seviyeye geriledi.

'Dijital öncelik' eğitim stratejisini gözden geçirerek okullarda basılı ders kitabı kullanımını yeniden artırmayı hedefleyen İsveç, okuma ve odaklanma becerilerini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Bu kapsamda hükümet, 2023-2028 döneminde basılı ders materyallerine 100 milyon avrodan fazla kaynak ayırmayı planlıyor.

Ayrıca Stockholm yönetimi, 2026 sonbaharından itibaren akıllı telefonların ülke çapındaki okullarda yasaklanacağını da açıkladı.

California Üniversitesi'nde (UCLA) eğitsel nörobilim alanında çalışmalar yapan Dr. Rebecca Gotlieb, AA muhabirine, okumanın beyni temel olarak nasıl etkilediğini anlatarak, okumayla ilgili tüm sinirsel süreçleri anlamanın bu aktivitenin ne kadar 'karmaşık ve zorlu bir görev' olduğunu kavramaya yardımcı olacağını söyledi.

Okuma sırasında beynin görme, işitme ve dil ile ilgili bölgelerinin, her iki yarımküredeki dört lobun tamamını aktive ettiğini aktaran Gotlieb, motor kontrol ve bilişsel süreçlerde rol oynayan beyinciğin bile okuma sürecine dahil olduğunu belirtti.

Gotlieb, okumanın yalnızca beynin tüm bölgelerini kapsayan bir görev olmakla kalmadığına, aynı zamanda beyindeki farklı bölgeler arasında 'hassas bir koordinasyon' gerektirdiğine işaret etti.

Okunan metnin türünün beyinde hangi bölgenin etkinleşeceği üzerinde doğrudan etkisi olduğunu kaydeden Gotlieb, 'Örneğin, bir mobilya montaj kılavuzu okuduğumuzda metindeki somut bilgilerle sınırlı kalır, ayrıntıları olduğu gibi algılarız. Buna karşılık, kurgusal edebi eserler bizi farklı dünyalara taşır ve daha geniş bir bakış açısıyla düşünmemize olanak tanır.' dedi.

Arama motorları ve yapay zeka araçları bilgiye erişimde birincil kaynak haline gelirken, uzmanlar ekrandan okumanın bilginin daha yüzeysel tüketilmesine yol açtığını, dolayısıyla hafızaya işlenme sürecinde daha az etkili olduğunu belirtiyor.

Gotlieb, ekrandan okuma ile fiziksel formatta okuma arasında ciddi fark olduğunu, bireylerin genelde sosyal medyadan kısa içerikler okuduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

'Sürekli kaydırma isteği, daha yüzeysel bir okuma yapmamıza ve metinle daha yüzeysel bir etkileşim kurmamıza yol açıyor. Hatta aynı metni ekranda ya da kağıttan okusak bile onunla kurduğumuz ilişki farklı oluyor. Kağıdın fiziksel varlığı, dijital formata kıyasla hafızayı destekleyebiliyor. Ayrıca, kağıt üzerinde daha yavaş ve daha fazla çaba harcayarak okuyoruz. Bu çaba olumlu bir şey çünkü öğrenilenlerin kalıcılığını artırıyor.'

Gotlieb, dijital ortamlar sayesinde geniş yelpazede bilgiye hızlıca ulaşılabildiğine ancak bu ortamlarda edinilen bilgilerin genellikle daha yüzeysel okunduğuna işaret ederek, 'Eğer metinler üzerine derinlemesine düşünebilen, bilgiyi uzun vadede hatırlayabilen ve okuduklarından daha geniş anlamlar çıkarabilen bir zihin geliştirmek istiyorsak, beynimizi daha çok kağıt üzerinden okumaya alıştırmamız gerekir.' dedi.

Beynin dikkat ve odaklanma becerisinin de eğitilebilir olduğuna dikkati çeken Gotlieb, 'Daha uzun süreli ve derin dikkat geliştirmek istiyorsak, dikkat dağıtıcı unsurların daha az olduğu kağıt üzerinde okumayı tercih etmek bu konuda bize yardımcı olabilir.' şeklinde konuştu.

Türkiye'nin 5G teknolojisine geçişinin, ülke adına yalnızca bir iletişim altyapısı dönüşümü değil, aynı zamanda yapay zeka ve dijital ekonomi açısından yeni dönemin başlangıcı olduğuna işaret eden Küçükşabanoğlu, 'Yeni nesil haberleşme altyapısının devreye alınmasıyla, veri temelli teknolojilerin daha hızlı gelişmesi ve ekonomik yapının daha yüksek katma değerli bir modele evrilmesi beklenmektedir' dedi.

Küçükşabanoğlu, 5G teknolojisinin, sunduğu yüksek hız, düşük gecikme süresi ve aynı anda çok sayıda cihazın bağlantısına imkan tanıyan yapısıyla, yapay zeka uygulamalarının gerçek zamanlı çalışabilmesini mümkün hale getirdiğine dikkati çekti.

Söz konusu gelişmenin, yapay zekanın yalnızca analiz yapan teknoloji olmaktan çıkarak, anlık karar üreten ve operasyonları doğrudan yönlendiren sisteme dönüşmesini sağlayacağını ifade eden Küçükşabanoğlu, '5G ile başlayacak dönüşümün en önemli etkilerinden biri, 'yapay zeka ekonomisi' olarak tanımlanan yeni üretim modelinin hız kazanması olacak. 5G ile veri üretimi ve işleme yanında veri üzerinden değer oluşturma süreçleri ciddi ölçüde hızlanacak, işletmeler daha verimli, esnek ve rekabetçi hale gelecek. Yapay zeka destekli üretim sistemleri, otomasyon çözümleri ve akıllı karar mekanizmaları sayesinde maliyetler azalırken, üretkenlik ve kalite artacak' diye konuştu.

Küçükşabanoğlu, sanayi başta olmak üzere finans, lojistik, sağlık, perakende ve enerji gibi birçok sektörde yapay zeka temelli yeni iş modellerinin ortaya çıkmasının beklendiğini belirterek, bu sürecin yalnızca mevcut sektörleri dönüştürmekle kalmayacağını, aynı zamanda yeni girişim alanlarının oluşmasına, teknoloji odaklı yatırımların artmasına ve nitelikli istihdamın güçlenmesine katkı sağlayacağını anlattı.

Küresel ölçekte değerlendirildiğinde, 5G ve yapay zeka birlikteliğinin ülkeler arasında yeni bir rekabet alanı oluşturduğuna işaret eden Küçükşabanoğlu, veri üretme, işleme ve anlamlandırma kapasitesinin, ekonomik gücün temel belirleyicilerinden biri haline geldiğini söyledi.

Küçükşabanoğlu, 5G'ye geçişin, doğru stratejilerle desteklendiği takdirde Türkiye'nin küresel teknoloji yarışında daha güçlü bir konuma ulaşmasına önemli katkı sağlayacağını bildirdi.

Türkiye'nin 5G'ye geçişini son derece önemli ve stratejik adım olarak gördüklerine dikkati çeken Küçükşabanoğlu, şunları kaydetti:

'5G, yapay zeka teknolojileri için güçlü bir katalizör görevi görecek yapay zeka uygulamalarının hızını, kapsamını ve etkisini doğrudan artıracak. Bu gelişme, yalnızca teknolojik değil, ekonomik anlamda da yeni bir büyüme modelinin kapısını aralamaktadır. Yapay zeka artık ekonominin merkezinde konumlanmaktadır. 5G ile yapay zeka temelli çözümler daha geniş alanlara yayılacak. Türkiye'nin bu süreci doğru değerlendirmesi halinde yüksek katma değerli üretim ve teknoloji ihracatı açısından önemli sıçrama gerçekleştirebileceğini düşünüyoruz. Bu önemli dönüşümde emeği geçen başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanımıza ve tüm paydaşlara teşekkür ediyoruz. Türkiye'nin dijital geleceği adına atılan bu adımın hayırlı olmasını diliyoruz.'